Liver Profile යනු කුමක්ද?

Liver Profile හෝ Liver Function Test (LFT) යනු අක්මාව සහ පිත්තාශ පද්ධතිය පිළිබඳ තොරතුරු ලබාදෙන රුධිර පරීක්ෂණ සමූහයකි.

මෙය එක් පරීක්ෂණයක් නොව, පරීක්ෂණ කිහිපයක එකතුවකි. මෙම පරීක්ෂණ මගින් වෛද්‍යවරුන්ට පහත කරුණු පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගත හැකිය.

  • අක්මා සෛල හානි වී තිබේද?
  • පිත්තාශ මාර්ගයේ ගැටලුවක් තිබේද?
  • කහ වීම (Jaundice) ඇති වීමට හේතුව කුමක් විය හැකිද?
  • අක්මාව ප්‍රෝටීන් නිපදවීම සාමාන්‍යද?
  • තවදුරටත් පරීක්ෂණ අවශ්‍යද?
වැදගත්: Liver Profile එකක තනි අගයක් බලලා රෝගයක් තීරණය කළ නොහැක. වෛද්‍යවරු සාමාන්‍යයෙන් බලන්නේ සමස්ත pattern එකයි.
අක්මා පරීක්ෂණ වාර්තාවක AST, ALT, Bilirubin, ALP, GGT, Albumin, Globulin සහ A/G Ratio මගින් පෙන්වන අක්මා සෛල හානි, කහ වීම, පිත් ප්‍රවාහ සහ ප්‍රෝටීන් රටාවන් පැහැදිලි කරන සිංහල තොරතුරු රූපය.
Liver Profile එකක් යනු එක් පරීක්ෂණයක් නොව පරීක්ෂණ සමූහයකි. AST/ALT මගින් අක්මා සෛල හානි, Bilirubin මගින් කහ වීම, ALP/GGT මගින් පිත් ප්‍රවාහ ගැටලු සහ Albumin/Globulin මගින් ප්‍රෝටීන් හා ප්‍රතිශක්තිකරණ රටාව තක්සේරු කිරීමට උපකාරී වේ.

Liver Profile එකක සාමාන්‍යයෙන් තිබිය හැකි පරීක්ෂණ මොනවාද?

Liver Profile වාර්තාවක ඇතුළත් පරීක්ෂණ රසායනාගාරයෙන් රසායනාගාරයට තරමක් වෙනස් විය හැක. නමුත් බොහෝ Liver Profile වාර්තාවල AST, ALT, Bilirubin, ALP, GGT, Albumin, Globulin සහ A/G Ratio වැනි අගයන් දැකිය හැක.

සමහර වාර්තාවල Total Protein, Direct Bilirubin, Indirect Bilirubin, PT/INR වැනි අගයන් ද ඇතුළත් විය හැක. ඔබගේ Liver Profile report එකේ සඳහන් reference range සහ test list එක ප්‍රධාන ලෙස සලකා බැලිය යුතුය.

පරීක්ෂණයසාමාන්‍යයෙන් ලබාදෙන තොරතුර
AST / ALTඅක්මා සෛල හානි හෝ ප්‍රදාහය පිළිබඳ ඉඟි
Total / Direct / Indirect Bilirubinකහ වීම සහ bilirubin සැකසීම / බැහැර කිරීම පිළිබඳ ඉඟි
ALP / GGTපිත් ප්‍රවාහය, cholestasis සහ bile duct ගැටලු පිළිබඳ ඉඟි
Total Protein / Albumin / Globulinප්‍රෝටීන් නිපදවීම, ප්‍රෝටීන් නැතිවීම සහ ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ ඉඟි
A/G RatioAlbumin සහ Globulin අතර සමතුලිතතාව පිළිබඳ ඉඟි
PT / INRරුධිරය කැටි ගැසීම සහ අක්මාවේ synthetic function පිළිබඳ ඉඟි — PT/INR ලිපිය
සටහන: Liver Profile report එකක ඇතුළත් අගයන් සහ reference ranges රසායනාගාරය අනුව වෙනස් විය හැක. ඔබගේ report එකේ සඳහන් reference range එක සැමවිටම බලන්න.

Liver Profile එකේ ඇති ප්‍රධාන පරීක්ෂණ

ඉහත පරීක්ෂණ අතරින් වෛද්‍යවරු බහුලව භාවිතා කරන ප්‍රධාන අගයන් පහත පරිදි වෛද්‍යමය රටාවන් ලෙස විග්‍රහ කරයි.

පරීක්ෂණයප්‍රධාන කාර්යයවිස්තරාත්මක ලිපිය
ASTඅක්මා සෛල හානිAST/ALT ලිපිය
ALTඅක්මා සෛල හානිAST/ALT ලිපිය
Bilirubinකහ වීමBilirubin ලිපිය
ALPපිත්තාශ මාර්ගයALP/GGT ලිපිය
GGTපිත්තාශ මාර්ගයALP/GGT ලිපිය
Albuminප්‍රෝටීන් නිපදවීමAlbumin ලිපිය
Globulinප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාකාරීත්වයAlbumin ලිපිය
A/G Ratioප්‍රෝටීන් සමතුලිතතාවAlbumin ලිපිය
ඉක්මන් සාරාංශය
  • AST / ALT → අක්මා සෛල හානි රටාව
  • ALP / GGT / Direct Bilirubin → පිත් ප්‍රවාහ හෝ cholestatic රටාව
  • Bilirubin → කහ වීම සහ bilirubin සැකසීමේ රටාව
  • Albumin / Globulin / A/G Ratio → ප්‍රෝටීන් සහ ප්‍රතිශක්තිකරණ රටාව
  • Albumin / INR → අක්මාවේ synthetic function පිළිබඳ ඉඟි

වෛද්‍යවරු Liver Profile එකක් විග්‍රහ කරන ආකාරය

බොහෝ රෝගීන් AST, ALT හෝ Bilirubin අගයක් පමණක් බලලා එහි තේරුම සොයයි. නමුත් වෛද්‍යවරු සාමාන්‍යයෙන් එසේ නොකරයි. ඔවුන් බලන්නේ පරීක්ෂණ කිහිපයක් එකට ඇති රටාවයි.

පියවරවෛද්‍යවරයා බලන දේඇයි වැදගත්ද?
1කුමන අගයන් අසාමාන්‍යද?Liver Profile රටාව — අක්මා සෛල හානි, පිත් ප්‍රවාහ ගැටලු හෝ මිශ්‍ර රටාවක්දැයි හඳුනා ගනී
2කොතරම් අසාමාන්‍යද?මෘදු, මධ්‍යස්ථ සහ දැඩි අසාමාන්‍ය වීම් වෙනස් ලෙස ඇගයේ
3රෝග ලක්ෂණ තිබේද?කහ වීම, ඉදිමීම, වේදනාව හෝ බර අඩුවීම ඇත්නම් ප්‍රමාදය අඩු කළ යුතු වේ
4පෙර වාර්තා සමඟ වෙනසක් තිබේද?කාලයත් සමඟ ඇති වෙනස් වීම තනි වාර්තාවකට වඩා ප්‍රයෝජනවත් විය හැක
5ඖෂධ, මත්පැන්, Viral illness හෝ Metabolic risk?මේ සාධක Liver Profile අගයන් වෙනස් කළ හැකිය
6තවදුරටත් පරීක්ෂණ අවශ්‍යද?Ultrasound, Hepatitis tests, Autoimmune tests, INR ද ගත හැකිය

AST සහ ALT: අක්මා සෛල හානි රටාව

AST සහ ALT යනු අක්මා සෛල තුළ පවතින enzymes දෙකකි. අක්මා සෛල හානි වූ විට, ප්‍රදාහ ඇති වූ විට හෝ ආතතිය ඇති වූ විට මෙම enzymes රුධිරයට සිය ගණන් ඉහළ යා හැකිය.

මෙම රටාවට hepatocellular රටාව ලෙස හැඳින්වෙන අතර, ප්‍රාථමිකව අක්මා සෛල සම්බන්ධ ගැටලුවක් ඇති බව යෝජනා කරයි.

AST/ALT ඉහළ යාමේ බහුල හේතු:

  • Fatty liver disease
  • Viral hepatitis
  • Alcohol-related liver injury
  • Medication-related liver injury
  • Autoimmune liver disease

Bilirubin සහ කහ වීම

Bilirubin යනු රතු රුධිර සෛල බිඳ වැටීමෙන් පසු ඇතිවන කහ පැහැති ද්‍රව්‍යයකි. අක්මාව Bilirubin සකසා Bile (පිත) සමඟ බැහැර කරයි.

Bilirubin ඉහළ ගිය විට:

  • ඇස් කහ වීම
  • සම කහ වීම (Jaundice)
  • අඳුරු (දුඹුරු) මුත්‍රා
  • සුදු හෝ ළා පැහැ මළපහ

වැනි ලක්ෂණ ඇතිවිය හැකිය. Bilirubin Total, Direct සහ Indirect ලෙස වාර්තා කෙරෙන අතර Direct Bilirubin ඉහළ ගිය විට bile-flow ගැටලුවක් ගැන සිතිය හැකිය.

ALP සහ GGT: පිත් ප්‍රවාහ රටාව

ALP සහ GGT යනු Bile flow (පිත් ප්‍රවාහ) ගැටලු ඇගයීමේදී ඉතා ප්‍රයෝජනවත් enzymes දෙකකි. ALP සහ GGT ප්‍රධාන වශයෙන් ඉහළ යන රටාවට cholestatic රටාව ලෙස හැඳින්වේ.

ALP/GGT ඉහළ යාමේ බහුල හේතු:

  • Gallstones
  • Bile duct obstruction
  • Cholestasis
  • Biliary inflammation

GGT ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ ALP ඉහළ ගිය විට එය අක්මාවෙන්ද Bone (ඇටකටු) වලිනුදැ යන්න නිශ්චිත කිරීමටය. GGT ද ඉහළ නම් ගැටලුව අක්මාව හෝ bile ducts සම්බන්ධ ලෙස සිතිය හැකිය.

Albumin, Globulin සහ A/G Ratio

Albumin ප්‍රධාන වශයෙන් අක්මාව මගින් නිපදවනු ලබන ප්‍රෝටීනයකි. රුධිරයේ දියර සමතුලිතතාව රඳවා ගැනීමටත්, ඖෂධ, හෝමෝන සහ Bilirubin ප්‍රවාහනයටත් Albumin ඉතා වැදගත් වේ.

Globulin යනු ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ ප්‍රෝටීන සමූහයකි. A/G Ratio යනු Albumin සහ Globulin අතර අනුපාතයයි.

AST/ALT වලට වඩා, Albumin/Globulin අගයන් දිගුකාලීන ක්‍රියාවලීන් ගැන ඉඟි ලබාදෙන අතර, මෑත අක්මා සෛල හානි ගැන ඉතා ඉක්මනින් ප්‍රතිචාර නොදක්වයි.

Albumin සහ INR/PT: අක්මාවේ නිපදවීමේ හැකියාව පිළිබඳ ඉඟි

අක්මාව Albumin වැනි ප්‍රෝටීන පමණක් නොව රුධිරය කැටි ගැසීමට අවශ්‍ය clotting factors ද නිපදවයි. ඒ නිසා Albumin සහ INR/PT එකට බැලීමෙන් අක්මාවේ synthetic function පිළිබඳ වැදගත් ඉඟි ලැබිය හැක.

Albumin අඩු වීම දිගුකාලීන අක්මා රෝගයකදී පෙනිය හැකි නමුත් වකුගඩු හරහා ප්‍රෝටීන් නැතිවීම, මන්දපෝෂණය හෝ ප්‍රදාහය නිසාද සිදුවිය හැක. INR වැඩි වීම අක්මාවේ clotting factor නිපදවීම අඩුවීමක් නිසා විය හැකි නමුත් blood-thinning medicines හෝ vitamin K ගැටලු නිසාද සිදුවිය හැක.

බහුල Liver Profile රටාවන්

වෛද්‍යවරු තනි අගයක් නොව සමස්ත Liver Profile රටාව අනුව ඊළඟ පියවර තීරණය කරයි. කුමන අගයන් ඉහළ ගොස් ඇත්ද යන්න ඉතා වැදගත් වේ.

Patternප්‍රධාන අගයන්බහුල අර්ථය
Hepatocellular රටාවAST සහ ALT ඉහළඅක්මා සෛල හානි හෝ ප්‍රදාහය
Cholestatic රටාවALP, GGT, Direct Bilirubin ඉහළපිත් ප්‍රවාහ ගැටලු, Gallstones, Cholestasis
Bilirubin රටාවTotal, Direct, Indirect Bilirubin ඉහළBilirubin නිෂ්පාදනය, සැකසීම හෝ බැහැර කිරීමේ ගැටලු
ප්‍රෝටීන් රටාවAlbumin අඩු, Globulin ඉහළප්‍රෝටීන් නිෂ්පාදනය, ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාකාරීත්වය
මිශ්‍ර රටාවAST/ALT + ALP/GGT + Bilirubinඅක්මා සෛල සහ පිත් ප්‍රවාහ දෙකම සම්බන්ධ විය හැක
සටහන: මෙම pattern පිළිබඳ අවසාන නිගමනය රෝග ලක්ෂණ, වෛද්‍ය ඉතිහාසය, Ultrasound scan සහ අනෙකුත් පරීක්ෂණ සමඟ ගත යුතු වේ.

අසාමාන්‍ය Liver Profile වාර්තාවක් ඇති වීමට බහුල හේතු

Liver Profile අසාමාන්‍ය වීමට බොහෝ හේතු තිබිය හැක. කුමන අගයන් වෙනස් වී ඇතිද යන රටාව අනුව වෛද්‍යවරු ඊළඟට අවශ්‍ය පරීක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර දිශාව තීරණය කරයි.

හේතුවබහුල Pattern
Fatty liverAST/ALT මෘදු ලෙස ඉහළ; සාමාන්‍ය ද විය හැකිය
Alcohol-related liver injuryAST/ALT වෙනස්වීම්, GGT ද ඉහළ විය හැකිය
Viral hepatitisAST/ALT ප්‍රධාන pattern; Bilirubin ද ඉහළ යා හැකිය
Gallstones / Bile duct obstructionALP, GGT සහ Direct Bilirubin ඉහළ
Medication-related liver injuryHepatocellular, cholestatic හෝ මිශ්‍ර රටාව
Autoimmune liver diseaseරටාව වෙනස් විය හැකිය; Specialist assessment ද ගත හැකිය
Advanced chronic liver diseaseAlbumin අඩු; Bilirubin ඉහළ; INR ද ඉහළ විය හැකිය

Liver Profile Report එකක් ලැබුණු පසු ඊළඟට කරන්නේ කුමක්ද?

Liver Profile report එකක් ලැබුණු පසු තනි අගයක් පමණක් බලලා බිය වීම හෝ නිගමනයකට පැමිණීම සුදුසු නොවේ. වඩාත් වැදගත් වන්නේ වාර්තාවේ රටාව, රෝග ලක්ෂණ, පෙර වාර්තා සහ වෛද්‍ය ඉතිහාසය එකට සලකා බැලීමයි.

පියවරකරන දේඇයි වැදගත්ද?
1වාර්තාවේ reference range බලන්නසාමාන්‍ය අගයන් lab එකෙන් lab එකට වෙනස් විය හැක
2කුමන අගයන් වෙනස්ද බලන්නAST/ALT, Bilirubin, ALP/GGT හෝ Albumin/Globulin රටාව හඳුනාගැනීමට උපකාරී වේ
3පෙර වාර්තා සමඟ සසඳන්නඅගයන් වැඩි වෙමින් පවතීද, අඩුවෙමින් පවතීද, නැතහොත් දිගටම පවතීද යන්න වැදගත් වේ
4රෝග ලක්ෂණ බලන්නකහ වීම, උදර වේදනාව, උණ, වමනය වැනි ලක්ෂණ අවදානම වෙනස් කරයි
5වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගන්නඅවශ්‍ය නම් ultrasound scan, hepatitis tests, INR/PT හෝ වෙනත් පරීක්ෂණ තීරණය කරයි
Liver Profile report එකක් අසාමාන්‍ය නම් ඔබම diagnosis එකක් කරගන්න එපා. විශේෂයෙන් කහ වීම, උදර වේදනාව, උණ, වමනය, ලේ ගැලීමේ ලක්ෂණ හෝ දැඩි තෙහෙට්ටුව තිබේ නම් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගන්න.

සාමාන්‍ය Liver Profile තිබුණත් අක්මා රෝග තිබිය හැකිද?

ඔව්. සාමාන්‍ය Liver Profile ලැබෙනවා කියා සම්පූර්ණ සෞඛ්‍ය ස්ථාවරත්වය තහවුරු නොවේ. සමහර අවස්ථාවල:

  • මුල් අවධියේ Fatty liver
  • මුල් අවධියේ Fibrosis
  • සමහර නිදන්ගත අක්මා රෝග

සාමාන්‍ය Liver Profile අගයන් සමඟ පවතින්නට පුළුවනි. රෝග ලක්ෂණ, Ultrasound scan, risk factors සහ clinical assessment ද ඉතා වැදගත් වේ.

වැදගත්: සාමාන්‍ය Liver Profile ලැබුණු සෑම විටම අක්මාව හරි කියා සිතිය නොහැකිය. සම්පූර්ණ Clinical assessment එකෙන් පමණක් සෞඛ්‍ය තත්ත්වය නිශ්චිත ලෙස ඇගයිය හැකිය.

Liver Profile එකෙන් පමණක් හඳුනාගත නොහැකි දේවල්

Liver Profile ඉතා ප්‍රයෝජනවත් නමුත්, ඒ පමණක් භාවිතා කර භාවිතා කර නිශ්චිත රෝගය සෑම විටම හඳුනාගත නොහැක. Liver Profile පමණකින් තහවුරු කළ නොහැකි දේ:

  • Hepatitis හි නිශ්චිත හේතුව (Viral, Autoimmune, Drug-induced)
  • Fatty liver නිසා Fibrosis (Scarring) ඇතිද?
  • Bile duct obstruction හි නිශ්චිත ස්ථානය
  • Albumin අඩු වීමේ නිශ්චිත හේතුව — අක්මා රෝගද? වකුගඩු ගැටලුද? Malnutritionද?
  • INR ඉහළ ගිය නිශ්චිත හේතුව — Liver dysfunction ද? ඖෂධ effect ද? Vitamin K ගැටලුද?

ඒ නිසා බොහෝ අවස්ථාවල Liver Profile සමඟ Ultrasound scan, Hepatitis tests, Autoimmune markers, INR/PT සහ Full Blood Count ද ගෙන Clinical picture සම්පූර්ණ කරනු ලැබේ.

කුමන අවස්ථාවේදී වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතුද?

Liver Profile අගයන් සැලකිය යුතු ලෙස අසාමාන්‍ය නම්, කාලයත් සමඟ ඉහළ යන ප්‍රවණතාවක් ඇත්නම් හෝ රෝග ලක්ෂණ සමඟ ඇත්නම් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතු වේ. විශේෂයෙන්:

  • ඇස් හෝ සම කහ වීම
  • අඳුරු (දුඹුරු) මුත්‍රා
  • සුදු හෝ ළා පැහැ මළපහ
  • දකුණු ඉහළ උදර වේදනාව
  • උණ
  • සමේ කැසීම (ප්‍රදාහ රහිත)
  • වමනය
  • කකුල් හෝ උදරය ඉදිමීම
  • ලේ ගැලීමේ හෝ Bruising ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාව
  • ව්‍යාකූලතාව හෝ දැඩි නිදිමත
  • පැහැදිලි හේතුවක් නොමැති බර අඩුවීම
  • නැවත නැවත අසාමාන්‍ය Liver Profile ලැබීම
ඉතා වැදගත්: දැඩි උදර වේදනාව, ව්‍යාකූලතාව, ලේ ගැලීම හෝ දැඩි කහ වීම ඇත්නම් ඉක්මනින් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගන්න.

අදාළ Liver Profile ලිපි

නිතර අසන ප්‍රශ්න

Liver Profile හෝ Liver Function Test (LFT) යනු අක්මාව සහ පිත්තාශ පද්ධතිය පිළිබඳ තොරතුරු ලබාදෙන රුධිර පරීක්ෂණ සමූහයකි. AST, ALT, Bilirubin, ALP, GGT, Albumin සහ Globulin ඇතුළු පරීක්ෂණ කිහිපයක් එකතු කරගෙන ඇත.

LFT යනු Liver Function Test හි කෙටි යෙදුමයි. Liver Profile හෝ LFT යනු එකම දෙය වන අතර, අක්මාවේ ක්‍රියාකාරීත්වය, හානි සහ ගැටලු ඇගයීමට භාවිතා කරන රුධිර පරීක්ෂණ සමූහයකි.

AST සහ ALT යනු අක්මා සෛල තුළ ඇති enzymes වේ. ඒවා වැඩි නම් Fatty liver, Viral hepatitis, ඖෂධ ආශ්‍රිත හානි හෝ Autoimmune liver disease වැනි තත්ත්ව ගැන සිතිය හැක. නිශ්චිත හේතුව රෝග ලක්ෂණ, ඖෂධ ඉතිහාසය සහ වෙනත් පරීක්ෂණ සමඟ ඇගයිය යුතු වේ.

Bilirubin ඉහළ ගිය විට Jaundice, Gallstones, Bile duct obstruction, Haemolysis හෝ Cholestasis ගැන සිතිය හැකිය. Total, Direct සහ Indirect Bilirubin pattern එකත් සමඟ රෝග ලක්ෂණ ද ඇගයිය යුතු වේ.

ALP සහ GGT Bile flow (cholestatic) pattern ඇගයීමට ප්‍රයෝජනවත් enzymes වේ. ඒවා ඉහළ නම් Gallstones, Bile duct obstruction හෝ Cholestasis ගැන සිතිය හැකිය. GGT ALP අක්මාවෙන් ද Bone වලිනුදැ යන්න නිශ්චිත කිරීමට ද ප්‍රයෝජනවත් වේ.

Albumin ප්‍රධාන වශයෙන් අක්මාව නිපදවන ප්‍රෝටීනයකි. Albumin අඩු නම් දිගුකාලීන අක්මා රෝග, වකුගඩු හරහා ප්‍රෝටීන් නැතිවීම, මන්දපෝෂණය හෝ බරපතල රෝග ගැන සිතිය හැකිය. Albumin අඩු වීම සෑම විටම අක්මා රෝගයක් නොවේ.

Globulin ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාකාරීත්වයට සම්බන්ධ ප්‍රෝටීන සමූහයකි. Globulin ඉහළ ගිය විට දිගුකාලීන ආසාදන, ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග, දිගුකාලීන ප්‍රදාහ හෝ දිගුකාලීන අක්මා රෝග ගැන සිතිය හැකිය.

A/G Ratio යනු Albumin සහ Globulin අතර අනුපාතයයි (Albumin ÷ Globulin). A/G Ratio අඩු නම් Albumin අඩු, Globulin ඉහළ හෝ දෙකම ගැටලු සහිත විය හැකිය. A/G Ratio තනිවම diagnosis එකක් නොවේ.

ඔව්. Fatty liver නිසා AST සහ ALT මෘදු ලෙස ඉහළ යා හැකිය. නමුත් මුල් අවධියේ Fatty liver වලදී Liver Profile සාමාන්‍ය ලෙස ද පෙනිය හැකිය. Fatty liver හඳුනා ගැනීමට Ultrasound scan ද ගත හැකිය.

ඔව්. Gallstones නිසා ALP, GGT සහ Direct Bilirubin ඉහළ යා හැකිය. Gallstone නිශ්චිත ලෙස හඳුනා ගැනීමට Ultrasound scan ද ගත යුතු වේ.

ඔව්. සාමාන්‍ය Liver Profile ඇත්නම් ද මුල් අවධියේ Fatty liver, Fibrosis හෝ සමහර නිදන්ගත අක්මා රෝග තිබිය හැකිය. රෝග ලක්ෂණ, Ultrasound scan සහ risk factors ද ඇගයිය යුතු වේ.

Liver Profile පරීක්ෂණ පමණක් සඳහා නිරාහාරව සිටීම සාමාන්‍යයෙන් අවශ්‍ය නොවේ. නමුත් Lipids හෝ Blood sugar ද පරීක්ෂා කරන්නේ නම් නිරාහාරව සිටිය හැකිය. ඔබේ රසායනාගාර හෝ වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව කටයුතු කරන්න.

Liver Profile මගින් pattern එකක් ලබාගත හැකි නමුත් Autoimmune liver disease නිශ්චිත ලෙස හඳුනා ගැනීමට Autoimmune antibody tests, Specialist assessment සහ සමහර අවස්ථාවල Liver biopsy ද අවශ්‍ය විය හැකිය.

INR (International Normalised Ratio) සහ PT (Prothrombin Time) යනු රුධිරය කැටි ගැසීම ඇගයීමට භාවිතා කරන පරීක්ෂණ වේ. අක්මාව රුධිරය කැටි ගැසීමේ සාධක (clotting factors) නිපදවන නිසා INR ඉහළ ගිය විට අක්මාවේ ක්‍රියාකාරීත්වය ගැන ඉඟි ලැබෙන නමුත්, Warfarin වැනි ඖෂධ ද INR ඉහළ කළ හැකිය.

ඇස් හෝ සම කහ වීම, අඳුරු මුත්‍රා, සුදු මළපහ, දකුණු ඉහළ උදර වේදනාව, වමනය, ලේ ගැලීමේ ප්‍රවණතාව, ව්‍යාකූලතාව හෝ නැවත නැවත අසාමාන්‍ය Liver Profile ලැබෙනවා නම් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගැනීම වැදගත් වේ.

බොහෝ අවස්ථාවල වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව නැවත පරීක්ෂා කිරීම ප්‍රයෝජනවත් වේ. එක් වාර්තාවක් පමණක් නොව, අගයන් කාලයත් සමඟ වැඩි වෙමින් පවතීද, අඩුවෙමින් පවතීද, නැතහොත් දිගටම අසාමාන්‍යව පවතීද යන්න වැදගත් වේ.

Liver Profile එකෙන් Fatty Liver පිළිබඳ ඉඟි ලැබිය හැක, විශේෂයෙන් ALT හෝ AST මෘදු ලෙස වැඩි නම්. නමුත් Fatty Liver නිශ්චිතව තක්සේරු කිරීමට Ultrasound scan සහ metabolic risk factors ද සලකා බැලිය යුතුය. මුල් අවධියේ Fatty Liver තිබුණත් Liver Profile සාමාන්‍ය විය හැක.

අක්මා පරීක්ෂණ වාර්තාව තේරුම් ගැනීම

Liver Profile එකක් යනු අක්මාවේ සෛල හානි, පිත්තාශ මාර්ගයේ ගැටලු, කහ වීම සහ ප්‍රෝටීන් නිපදවීම පිළිබඳ තොරතුරු ලබාදෙන පරීක්ෂණ සමූහයකි.

AST, ALT, Bilirubin, ALP, GGT, Albumin සහ Globulin වැනි අගයන් වෙන් වෙන්ව නොව, pattern ලෙස එකට විග්‍රහ කළ විට වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් තොරතුරු ලබාදේ. රෝග ලක්ෂණ, ඖෂධ ඉතිහාසය, Ultrasound scan සහ රෝගියාගේ Clinical picture ද ඉතා වැදගත් වේ.

එබැවින් තනි අගයක් මත නිගමනවලට නොඑළඹී, සමස්ත pattern එක වෛද්‍යවරයෙකු සමඟ විග්‍රහ කිරීම සෑම විටම වෛජ්‍ය ජ්‍ඥානය ලෙස සැලකිය යුතු වේ.

ප්‍රධාන කරුණු සාරාංශය
  • Liver Profile = AST, ALT, Bilirubin, ALP, GGT, Albumin, Globulin (සහ සමහර විට INR)
  • AST/ALT → Hepatocellular රටාව (අක්මා සෛල හානි)
  • ALP/GGT/Direct Bilirubin → Cholestatic රටාව (පිත් ප්‍රවාහ ගැටලු)
  • Albumin/Globulin → ප්‍රෝටීන් සහ ප්‍රතිශක්තිකරණ pattern
  • Liver Profile pattern + රෝග ලක්ෂණ + Ultrasound = සම්පූර්ණ Clinical picture
  • සාමාන්‍ය Liver Profile ඇතිවිට ද අක්මා රෝග නොමැති බව සිය ගණනකට කිව නොහැකිය