ස්තන වේදනාව බොහෝ කාන්තාවන්ට ඇති වන, සාමාන්යයෙන් ම ආරක්ෂිත තත්ත්වයකි. වේදනාවේ රටාව හඳුනා ගැනීමෙන් නිවැරදි ක්රියාමාර්ගය ගත හැකිය.
රචනය සහ සමාලෝචනය
MBBS (Col) · MD (Col) · SLMC No. 27329 · Medical Director, Sineth Hospitals
🩺 වෛද්ය සමාලෝචිත
📅 අප්රේල් 2026
🕐 විනාඩි 5
🩺 සාරාංශය
ස්තන වේදනාව යනු කුමක්ද?
ස්තන වේදනාව — වෛද්ය භාෂාවෙන් මාස්ටල්ජියා (mastalgia) ලෙස හඳුන්වයි — සෑම වයස්කාරයකටම ඇති විය හැකි ඉතාමත් සාමාන්ය ගැටලුවකි. බොහෝ ස්තන වේදනාව පිළිකාව නිසා ඇති නොවේ — මෙය ඔබ දැනගත යුතු ම වැදගත් ම කරුණයි.
ස්තන වේදනාව කෙනෙකුගෙන් කෙනෙකුට වෙනස් ලෙස දැනේ:
කිතුකිතු, බර, හෝ රිදෙන හැඟීමක්
තියුණු හෝ දවන වේදනාව
එක් ස්තනයක හෝ දෙකෙහිම
අත්ගොඩ හෝ ඉහළ අතට ව්යාප්ත වීම
ස්තන වේදනාව පමණක් ඇති වීම බොහෝ අවස්ථාවල බරපතල රෝගයක ලකුණක් නොවේ. නමුත් වේදනාව සමඟ ඇති වෙනත් ලකුණු හඳුනා ගැනීම වැදගත් ය.
📋 වර්ග
ස්තන වේදනාවේ වර්ග
1. ඔසප් චක්රයට සම්බන්ධ ස්තන වේදනාව — Cyclical Breast Pain (වඩාත් සාමාන්ය)
- ඔසප් චක්රය සමඟ ම ඇති වේ
- ඔසප් ලිහිල් කාල (period) ආරම්භ වීමට පෙර ම නරක් වේ
- බොහෝ විට ස්තන දෙකෙහිම ඇති වේ
- තරුණ කාන්තාවන්ට වඩා සාමාන්ය ය
හේතුව: ඊස්ට්රොජන් (estrogen) සහ ප්රොජෙස්ටරෝන් (progesterone) හෝමෝනවල උච්චාවචනය.
2. ඔසප් චක්රය හා සම්බන්ධ නොවන ස්තන වේදනාව — Non-Cyclical Breast Pain
- ඔසප් කාලය හා සම්බන්ධ නොවේ
- ස්තනයේ නිශ්චිත ස්ථානයකට සීමා විය හැකිය
- වයස 30 ඉක්මවු කාන්තාවන්ට වඩා සාමාන්ය ය
සිදු විය හැකි හේතු: ස්තන කෝෂ (breast cysts), පෙර ලැබූ තුවාල, විශාල ස්තන ප්රමාණය නිසා ඇති ආතතිය, ඇතැම් ඖෂධ.
3. පපු බිත්තියේ වේදනාව — Chest Wall Pain (ස්තන වේදනාව ලෙස ව්යාකූල විය හැකි)
- වේදනාව ව ස්තනයෙන් නොව, පපු මාංශ පේශි හෝ ඉළ ඇටවලින් ඇති වේ
- ශරීරය චලනය කිරීමෙන් හෝ ඒ ස්ථානයට ඔබ ගැසීමෙන් වේදනාව නරක් වේ
බොහෝ කාන්තාවන් පපු බිත්තියේ මාංශ පේශි ආතතිය (muscle strain) හෝ costochondritis (ඉළ ඇට ආසන්නයේ ශෝථය) ස්තන වේදනාව ලෙස ව්යාකූල කරති.
🔍 හේතු
ස්තන වේදනාවේ පොදු හේතු
හෝමෝනමය වෙනස්කම් — වඩාත් සාමාන්ය හේතුව
නිවැරදිව නොගැළපෙන bra
ස්තන කෝෂ (breast cysts)
ගර්භනී හෝ මව්කිරි දෙන කාලය
ඖෂධ (ගර්භ නිරෝධ පෙති, හෝමෝන ප්රතිකාර)
ආතතිය සහ මානසික පීඩාව
ආතතිය ශරීරයේ සමස්ත වේදනා සංවේදීතාව වැඩි කරන බැවින්, ස්තන කිසිදු ශාරීරික හේතුවක් නොමැතිව ද රිදිය හැකිය.
❓ පිළිකා අවදානම
ස්තන වේදනාව පිළිකාවේ ලකුණක්ද?
ස්තන වේදනාව පමණක් ඇති වීම ස්තන පිළිකාවේ ලකුණක් ලෙස ඉතා දුර්ලභ ය. නමුත් වේදනාව සමඟ ඇති වෙනත් ලකුණු නොසලකා හැරිය නොහැකිය.
ස්තන වේදනාව ඇති කාන්තාවන්ගෙන් බහුතරය ආරක්ෂිත (benign) හේතුවක් ඇත්තෝ ය. ස්තන පිළිකාව නොදැනෙන ගෙඩියක් (painless lump) ලෙස ඇති වීම ම ස්තන වේදනාවට වඩා සාමාන්ය ලක්ෂණය ය.
🏥 බරපතල ලකුණු
කවදා වෛද්යවරයෙකු හමුවිය යුතුද?
ස්තන වේදනාව සමඟ පහත ලකුණු ඕනෑම එකක් ඇත්නම් — වෛද්ය උපදෙස් ලබාගත යුතු ය:
- ස්තනයේ නව ගෙඩියක් ඇති වීම
- එක ස්ථානයකම ඇති, නොනවතින වේදනාව
- ක්ෂීරාග්රයෙන් ස්රාව — විශේෂයෙන් රුධිරය හෝ ස්වයංසිද්ධ ව
- සමේ වෙනස්කම් — රැළිගැනීම, රතු ගතිය, ඝනවීම
- ක්ෂීරාග්රය අළුතෙන් ඇතුළට හැරීම
මෙම ලකුණු ඇත්නම් — බොහෝ අවස්ථාවල හේතුව ආරක්ෂිත (benign) විය හැකි නමුත් — නිසි ලෙස ඇගයීමට ලක් කළ යුතු ය. කල් නොදෙමින් වෛද්යවරයෙකු හමුවීම සාමාන්යයෙන් ම ආශ්වාස ලබා ගැනීමෙන් ඇවිළේ.
🔬 ඇගයීම
ස්තන වේදනාව ඇගයීම කෙසේ කෙරේද?
ස්තන වේදනාව ඇගයීම සඳහා වෛද්යවරයෙකු නිර්දේශ කළ හැකි පරීක්ෂණ:
සායනික ස්තන පරීක්ෂාව
අල්ට්රා සවුන්ඩ් (Ultrasound) — තරුණ කාන්තාවන්ට
මැමෝග්රෑම් (Mammogram) — වයස 40 ඉක්මැව්වන්ට
ඔබේ වයස, සායනික සොයාගැනීම් සහ වේදනාවේ ස්වභාවය අනුව වෛද්යවරයා සුදුසු ක්රමය නිර්දේශ කරනු ඇත.
💊 සහනය
ස්තන වේදනාවෙන් සහනය ලැබීමට කළ හැකි දේ
සරල ජීවිත රටාවේ ක්රම
- හොඳින් ගැළපෙන, සහාය ලබා දෙන bra එකක් පැළඳීම — ව්යායාමයේ දී ද
- කැෆේන් ආහාරයෙන් (කෝපි, තේ) අඩු කිරීම — ඇතැම් කාන්තාවන්ට සහනය ලැබේ
- රිදෙන ස්ථානයට උණු හෝ සීතල කොම්ප්රස් යෙදීම
- සෞඛ්ය සම්පන්න බරක් පවත්වා ගැනීම
වේදනා සමනය
ඖෂධ ගැනීම
Paracetamol හෝ Ibuprofen — නිර්දේශිත ප්රමාණයට ගත හැකිය. දිගුකාලීනව ස්වයං ඖෂධ නොකරන්න — වෛද්ය උපදෙස් ලබාගන්න.
වෙනත් ක්රම (වෛද්ය මගපෙන්වීම යටතේ)
- හෝමෝනමය ප්රතිකාර — නිශ්චිත රෝග ස්ථාපිත කළ විට පමණි
- ස්ථිතිකාරක රෝග ප්රතිකාර — උදා: ස්තන කෝෂ (cysts) නිෂ්කාශනය
ඵලක් නොදෙන දේ — පරිස්සම් වන්න
- ශාකසාර "ස්තන ටොනික්" — ශක්තිමත් විද්යාත්මක සාක්ෂි නොමැත
- ස්තනය "සුව කිරීම" හෝ "විශාල කිරීම" යැයි කියන තෙල් හා massgae
- නියාමනය නොකළ dietary supplements
නිෂ්ඵල නිෂ්පාදනවලට මුදල් නාස්ති නොකරන්න. වේදනාව දිගු කාලයක් ඇත්නම් හෝ නරක් වෙනවා නම් — ස්වයං ප්රතිකාරය නොකර වෛද්යවරයෙකු හමුවන්න.
🤱 ගර්භනී සහ කිරිදීම
ගර්භනී කාලයේ සහ මව්කිරි දෙන කාලයේ ස්තන වේදනාව
ගර්භනී කාලයේ හෝමෝනමය වෙනස්කම් නිසා ස්තන සංවේදීතාව ඇති වීම ඉතා සාමාන්ය ය.
Mastitis (ස්තන ශෝථය) ගැන පරිස්සම් වන්න
මව්කිරි දෙන කාලයේ ස්තනය රතු ගතිය, ඉදිමීම, උෂ්ණය සහ ශරීර උෂ්ණය (fever) සමඟ ම ශක්තිමත් ව රිදෙනවා නම් — එය mastitis (ස්තන ශෝථය) ලෙස සිදු විය හැකිය. කල් නොගෙන වෛද්ය ප්රතිකාර ලැබිය යුතු ය.
ප්රධාන කරුණු
ස්තන වේදනාව සාමාන්ය, බොහෝ විට ආරක්ෂිත ය
බොහෝ අවස්ථාවල හෝමෝනමය හෝ ආරක්ෂිත හේතුවකි
සමඟ ඇති බරපතල ලකුණු සැමවිට හඳුනාගන්න
සැකයක් ඇත්නම් කල් නොකොට වෛද්යවරයෙකු හමුවන්න
❓ නිතර අසන ප්රශ්න
නිතර අසන ප්රශ්න
නැහැ. ස්තන වේදනාව පමණක් ඇති වීම ස්තන පිළිකාවේ ලකුණක් ලෙස ඉතා දුර්ලභ ය. බොහෝ අවස්ථාවල හේතුව හෝමෝනමය වෙනස්කම් හෝ ආරක්ෂිත රෝගී තත්ත්වයකි. නමුත් වේදනාව සමඟ ගෙඩියක්, ක්ෂීරාග්රයෙන් ස්රාව, හෝ සමේ වෙනස්කම් ඇත්නම් — ඉක්මනින් ම වෛද්යවරයෙකු හමුවිය යුතු ය.
ඔසප් කාලයට පෙර ස්තන සංවේදීතාව ඉතා සාමාන්ය ය. ඔසප් චක්රයේ දෙවන භාගයේ ඊස්ට්රොජන් සහ ප්රොජෙස්ටරෝන් හෝමෝන ඉහළ යෑමෙන් ස්තනවල සංවේදීතාව වැඩිවේ. ඔසප් ආරම්භ වූ පසු සාමාන්යයෙන් ම මෙම වේදනාව අඩු වේ. මෙය ඔසප් චක්රයට සම්බන්ධ ස්තන වේදනාව (cyclical breast pain) ලෙස හඳුන්වයි.
ඔව්. ආතතිය සහ මානසික පීඩාව ශරීරයේ සමස්ත වේදනා සංවේදීතාව වැඩි කරන අතර, දැනටමත් ඇති ස්තන අසහනය ද නරක් කළ හැකිය. ව්යායාම, සහ ප්රමාණවත් නිදිමඳු, ආතතිය අඩු කර ගැනීමෙන් සමහර කාන්තාවන්ට ස්තන වේදනාව ද අඩු වේ.
ප්රධාන හේතු වන්නේ: හෝමෝනමය වෙනස්කම්, නිවැරදිව නොගැළපෙන bra, ස්තන කෝෂ (breast cysts), පපු බිත්තියේ මාංශ පේශි ආතතිය, සහ ඇතැම් ඖෂධ — ගර්භ නිරෝධ පෙති හෝ හෝමෝන ප්රතිකාර ඇතුළු ව.
හොඳින් ගැළපෙන, සහාය ලබා දෙන bra එකක් පැළඳීම, රිදෙන ස්ථානයට උණු හෝ සීතල කොම්ප්රස් යෙදීම, කෝපි / තේ ආහාරයෙන් අඩු කිරීම, සහ Paracetamol හෝ Ibuprofen නිර්දේශිත ප්රමාණයට ගැනීම ගෙදරදී කළ හැකි ක්රම ය. දිගුකාලීනව ස්වයං ඖෂධ නොකරන්න — වෛද්ය උපදෙස් ලබාගන්න.
ස්තනයේ නව ගෙඩියක් දැනෙනවා නම්, එක ස්ථානයකම ඇති නොනවතින වේදනාව ඇත්නම්, ක්ෂීරාග්රයෙන් ස්රාව (රුධිරය ඇතුළු ව) ඇත්නම්, සමේ රැළිගැනීම, රතු ගතිය, ඝනවීම ඇත්නම්, හෝ ක්ෂීරාග්රය අළුතෙන් ඇතුළට හැරෙනවා නම් — ඉක්මනින් ම වෛද්යවරයෙකු හමුවිය යුතු ය.
ඔව්. ගර්භනී කාලයේ හෝමෝනමය වෙනස්කම් නිසා ස්තන සංවේදීතාව ඇති වීම ඉතා සාමාන්ය ය. නමුත් මව්කිරි දෙන කාලයේ ස්තනය රතු ගතිය, ඉදිමීම, උෂ්ණය, සහ ශරීර උෂ්ණය (fever) සමඟ ශක්තිමත් ව රිදෙනවා නම් — mastitis (ස්තන ශෝථය) ලෙස සිදු විය හැකිය. ඉක්මනින් ම ප්රතිකාර ලැබිය යුතු ය.
විශාල ස්තන ඇති කාන්තාවන්ට ස්තනයේ බර සහ ආතතිය නිසා — විශේෂයෙන් හොඳ bra සහාය නොමැති නම් — වේදනාව වැඩියෙන් ඇති විය හැකිය. නමුත් ස්තන වේදනාව ඕනෑම ප්රමාණයක ස්තන ඇති ඕනෑම කාන්තාවකට ඇති විය හැකිය.