CBC (Complete Blood Count) වාර්තාවේ හිමොග්ලොබින් (Hb) අගය සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු නම් බොහෝ විට රක්තහීනතාවයක් (Anemia) ඇති බව පෙන්නා දේ. නමුත් රක්තහීනතාවය යනු රෝග විනිශ්චයක් නොව, මූලික හේතුවක් සොයා බැලිය යුතු සොයාගැනීමක්.

Hb අඩු වීමට යකඩ ඌනතාව, ලේ ගැලීම, දිගුකාලීන රෝග, Vitamin B12 හෝ Folate ඌනතාව සහ වෙනත් රෝගී තත්ත්ව ද හේතු විය හැකිය. ප්‍රතිකාරය රදා පවතින්නේ මූලික හේතුව අනුවය.

ඉක්මන් සාරාංශය
  • Hb යනු ඔක්සිජන් රැගෙන යන රතු රුධිර සෛල ප්‍රෝටීනය
  • Hb අඩු = රක්තහීනතාවය — නමුත් හේතුව සොයාගත යුතුය
  • Hb අඩු වීම සෑම විටම යකඩ ඌනතාවය නොවේ
  • MCV, Ferritin, Iron Studies, B12, Folate ද ඊළඟ පරීක්ෂණ ලෙස ඉල්ලිය හැකිය
  • ප්‍රතිකාරය රදා පවතින්නේ මූලික හේතුව අනුවය

හිමොග්ලොබින් යනු කුමක්ද?

හිමොග්ලොබින් (Hb) යනු රතු රුධිර සෛල තුළ ඇති ප්‍රෝටීනයකි.

ශ්වාස කෝෂවලින් ශරීරයේ පටක දක්වා ඔක්සිජන් රැගෙන යාම එහි ප්‍රධාන කාර්යයකි.

හිමොග්ලොබින් අගය සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු නම්, ශරීරයේ පටකවලට ලැබෙන ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය අඩු විය හැකිය. ඒ නිසා ශරීරය ඉක්මනින් මහන්සි වීම, හුස්ම හිරවීම සහ දුර්වලතාව ඇතිවිය හැකිය.

සරලව: හිමොග්ලොබින් යනු රතු රුධිරය ඔස්සේ ශරීරයට ඔක්සිජන් ගෙනයන ප්‍රෝටීනය. Hb අඩු නම් ඔක්සිජන් රැගෙනයාමේ හැකියාව අඩු විය හැකිය.

සාමාන්‍ය හිමොග්ලොබින් අගය කීයද?

සාමාන්‍ය හිමොග්ලොබින් අගයන් වයස, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භේදය සහ රසායනාගාරය අනුව වෙනස් වේ.

ඒ නිසා ඔබේ රුධිර වාර්තාවේ සඳහන් reference range එකම ඔබේ ප්‍රතිඵලය විග්‍රහ කිරීමට භාවිතා කළ යුතුය.

කණ්ඩායමසාමාන්‍ය පරාසය
වැඩිහිටි පිරිමිරසායනාගාරය අනුව වෙනස් වේ
වැඩිහිටි ගැහැනුරසායනාගාරය අනුව වෙනස් වේ
දරුවන්වයස අනුව වෙනස් වේ
ගර්භනී කාන්තාවන්ගර්භනී නොවන වැඩිහිටි කාන්තාවන්ගෙන් වෙනස් විය හැකිය
ඔබේ report එකේ සඳහන් reference range එක සැමවිටම බලන්න. රසායනාගාරය අනුව සීමා වෙනස් විය හැකිය.

අඩු හිමොග්ලොබින් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?

හිමොග්ලොබින් (Hb) අගය සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු නම් බොහෝ විට රක්තහීනතාවයක් (Anemia) ඇති බව පෙන්නා දේ.

නමුත් රක්තහීනතාවය යනු අවසාන රෝග විනිශ්චයක් නොව, තවදුරටත් හේතුව සොයා බැලිය යුතු සොයාගැනීමක්.

රක්තහීනතාවය ඇතිවීමට හේතු ලෙස:

  • යකඩ ඌනතාවය (Iron Deficiency)
  • ලේ ගැලීම
  • දිගුකාලීන රෝග
  • විටමින් ඌනතා (B12, Folate)
  • වකුගඩු රෝග
  • Bone Marrow රෝග
වැදගත්: අඩු Hb අගයකින් හේතුව ස්වයංක්‍රීයව හඳුනාගත නොහැකිය. තවත් පරීක්ෂණ අවශ්‍ය විය හැකිය.

Hb අඩු වීමේ බරපතළභාවය තීරණය වන්නේ කෙසේද?

හිමොග්ලොබින් අඩු වීමේ බරපතළභාවය තීරණය වන්නේ අගය පමණක් අනුව නොවේ.

වෛද්‍යවරු පහත කරුණු ද සලකා බලයි:

  • Hb අගය කෙතරම් අඩුද?
  • අඩුවීම කෙතරම් ඉක්මනින් සිදුවී තිබේද?
  • රෝග ලක්ෂණ තිබේද?
  • රෝගියාගේ වයස
  • වෙනත් රෝගී තත්ත්ව
  • මූලික හේතුව

සමහර පුද්ගලයන්ගේ Hb අගය මෘදු ලෙස අඩු වුවද රෝග ලක්ෂණ නොමැතිව සිටිය හැකිය. අනෙක් අතට, Hb අගය ඉක්මනින් පහළ ගියහොත් රෝග ලක්ෂණ සැලකිය යුතු ලෙස ඇතිවිය හැකිය.

Hb අගය පමණක් බලා රක්තහීනතාවයේ බරපතළභාවය තීරණය කළ නොහැකිය.
හිමොග්ලොබින් අඩු වීම (රක්තහීනතාවය) පිළිබඳ සිංහල තොරතුරු රූපය. අඩු Hb යනු රක්තහීනතාවයක් පෙන්වන අතර යකඩ ඌනතාව, ලේ ගැලීම, විටමින් B12 හෝ ෆෝලේට් ඌනතාව සහ දිගුකාලීන රෝග වැනි හේතු සොයා බැලිය යුතු බව පෙන්වයි.
අඩු හිමොග්ලොබින් (Hb) බොහෝ විට රක්තහීනතාවයක් (Anemia) පෙන්වයි. නමුත් රක්තහීනතාවය යනු අවසාන රෝග විනිශ්චයක් නොව, යකඩ ඌනතාව, ලේ ගැලීම, විටමින් ඌනතා හෝ වෙනත් රෝගී තත්ත්ව වැනි මූලික හේතුවක් සොයා බැලිය යුතු තත්ත්වයකි.

රක්තහීනතාවයේ බහුල රෝග ලක්ෂණ

රෝග ලක්ෂණ රදා පවතින්නේ Hb කෙතරම් අඩුද, කෙතරම් ඉක්මනින් අඩු වූවාද සහ රෝගියාගේ වයස හා සෞඛ්‍ය තත්ත්වය අනුවය.

බහුල රෝග ලක්ෂණ:

  • ඉක්මනින් මහන්සි වීම
  • ශක්තිය අඩු වීම, දුර්වලතාව
  • හුස්ම හිරවීම
  • කැරකීම
  • හිසරදය
  • හදවත ගැහීම දැනීම (Palpitations)
  • ශරීරය සුදු-කහ බවට හැරවීම (Pale appearance)

සමහර අය Hb සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වුවත් රෝග ලක්ෂණ නොදැනේ.

හිමොග්ලොබින් අඩු වීමට බහුල හේතු

හිමොග්ලොබින් (Hb) අඩු වීමට ඇති හේතු රැසක් තිබිය හැකිය. මූලික හේතුව සොයාගෙන ප්‍රතිකාර කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.

හේතුවඋදාහරණ
යකඩ ඌනතාවයලොව පුරා රක්තහීනතාවයේ බහුලම හේතුව
ලේ ගැලීමඅධික මාසික රුධිර වහනය, ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියෙන් ලේ ගැලීම
දිගුකාලීන රෝගගිනි ගැනීම, නිදන්ගත රෝගී තත්ත්ව
වකුගඩු රෝගErythropoietin නිෂ්පාදනය අඩු වීම
විටමින් ඌනතාVitamin B12 ඌනතාව, Folate ඌනතාව
රතු රුධිර සෛල විනාශ වීමHemolytic Anemia
Bone Marrow රෝගඉතා බරපතළ, නමුත් අඩු සංඛ්‍යාතයකින්

අඩු හිමොග්ලොබින් යනු සෑම විටම යකඩ ඌනතාවයක්ද?

නැත.

යකඩ ඌනතාවය රක්තහීනතාවයේ බහුලම හේතු අතර ගැනේ. නමුත් Hb අඩු වීමට ලේ ගැලීම, දිගුකාලීන රෝග, Vitamin B12 හෝ Folate ඌනතාව, වකුගඩු රෝග සහ වෙනත් හේතු ද ඇත.

ඒ නිසා Hb අඩු නම් යකඩ ඌනතාවයක් ලෙස ගෙදරදී ප්‍රතිකාර ආරම්භ නොකරන්න. වෛද්‍යවරයා ඊළඟ පරීක්ෂණ ඉල්ලා සිටිනු ඇත.

මූලික හේතුව හඳුනාගැනීමට ඉල්ලිය හැකි පරීක්ෂණ:

  • Ferritin
  • Iron Studies
  • Vitamin B12
  • Folate
  • Reticulocyte Count
  • Kidney Function Tests

Ferritin පරීක්ෂණය බලන්නේ ඇයි?

Ferritin යනු ශරීරයේ යකඩ ගබඩා (iron stores) ඇස්තමේන්තු කිරීමට භාවිතා කෙරෙන රුධිර පරීක්ෂණයකි.

යකඩ ඌනතාවය රක්තහීනතාවයේ ඉතා බහුල හේතුවක් නිසා, Hb අඩු ලෙස වාර්තා වූ පසු Ferritin ඉතා ඉක්මනින් ඉල්ලිය හැකිය.

Ferritin අගය අඩු නම් යකඩ ඌනතාවය රක්තහීනතාවයට හේතු විය හැකි බව ඉඟිකෙරේ.

නමුත් Ferritin ගිනි ගැනීම (inflammation), ආසාදන සහ වෙනත් රෝගී තත්ත්ව නිසා ද බලපෑමට ලක්විය හැකිය. ඒ නිසා Ferritin සෑම විටම රෝගී ඉතිහාසය සමඟ විග්‍රහ කළ යුතුය.

Ferritin පිළිබඳ වැඩිදුර: Ferritin පරීක්ෂණය — සිංහලෙන්

ආහාර රටාව Hb අගයට බලපානවාද?

ඔව්.

රතු රුධිර සෛල නිපදවීමට සහ හිමොග්ලොබින් සෑදීමට යකඩ, Vitamin B12 සහ Folate වැනි පෝෂක අවශ්‍ය වේ.

මෙම පෝෂක ඌනතාවයන් සමහර පුද්ගලයන්ගේ රක්තහීනතාවයට දායක විය හැකිය.

නමුත් Hb අඩු වීම සෑම විටම ආහාර රටාව නිසාම ඇතිවන බව නොසිතිය යුතුය. වෛද්‍යවරු රෝග ලක්ෂණ, CBC රටාව සහ අනෙකුත් පරීක්ෂණ ද සලකා බලයි.

ලේ ගැලීම නිසා හිමොග්ලොබින් අඩු විය හැකිද?

ඔව්.

ලේ ගැලීම Hb අඩු වීමට ඇති ඉතා බහුල හේතු අතර ගැනේ.

උදාහරණ:

  • අධික මාසික රුධිර වහනය
  • ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියෙන් (ආමාශය, බඩවැල්) ලේ ගැලීම
  • සැත්කම්
  • අනතුරු හෝ තුවාල
  • කාලයත් සමඟ ටිකෙන් ටික ලේ ගැලීම

සමහර අවස්ථාවලදී ලේ ගැලීම ප්‍රත්‍යක්ෂව නොපෙනිය හැකිය. ඒ නිසා වෛද්‍යවරු රෝග ලක්ෂණ සහ ඉතිහාසය හොඳින් සොයා බලයි.

MCV වැදගත් වන්නේ ඇයි?

MCV (Mean Corpuscular Volume) යනු CBC වාර්තාවේ ඇතුළත් රතු රුධිර සෛලවල සාමාන්‍ය ප්‍රමාණය දක්වන අගයකි.

වෛද්‍යවරු Hb සමඟ MCV ද එකට විග්‍රහ කරයි. Hb + MCV රටාවෙන් ඊළඟ සොයාකළ යුතු දිශාව හඳුනාගත හැකිය:

HbMCVරටාව
අඩුඅඩුයකඩ ඌනතා රටාවක් විය හැක
අඩුසාමාන්‍යහේතු රැසක් තිබිය හැකිය
අඩුවැඩිB12/Folate ඌනතා රටාවක් විය හැක
MCV රටාව ඊළඟ පරීක්ෂණ දිශාව ඉඟිකරයි. නමුත් MCV රටාවෙන් පමණක් රෝගය හඳුනාගත නොහැකිය.

වෛද්‍යවරු අඩු Hb වාර්තාවක් විග්‍රහ කරන්නේ කෙසේද?

Hb පමණක් බලා රෝගය හඳුනාගත නොහැකිය. වෛද්‍යවරු CBC රටාව, රෝග ලක්ෂණ, ඉතිහාසය සහ ඊළඟ පරීක්ෂණ ද සලකා බලයි.

පරීක්ෂණයඇයි ඉල්ලා සිටිනවාද?
CBCරුධිර සෛල රටාව සමස්තයක් ලෙස බලයි
MCVරතු රුධිර සෛල ප්‍රමාණය
Ferritinයකඩ ගබඩා ඇස්තමේන්තු කිරීම
Iron Studiesයකඩ ඌනතාවය විග්‍රහ කිරීම
Vitamin B12Macrocytic රක්තහීනතාව
FolateMacrocytic රක්තහීනතාව
Reticulocyte CountBone Marrow ප්‍රතිචාරය
Kidney Function Testsවකුගඩු සම්බන්ධ රක්තහීනතාවය
අඩු Hb — ඊළඟ පියවර
CBC සමස්තය බලන්න
රෝග ලක්ෂණ ඇගයීම
MCV රටාව
Ferritin
Iron Studies
B12 / Folate
Kidney Function
අමතර පරීක්ෂණ

රෝග ලක්ෂණ නොමැතිව Hb අඩු විය හැකිද?

ඔව්.

රක්තහීනතාවය ක්‍රමයෙන් (මාස ගණනාවක් හෝ වසරක් තුළ) වර්ධනය වන අවස්ථාවලදී ශරීරය ඒ සඳහා ක්‍රමයෙන් හැඩගැසේ. එවිට Hb සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වුවත් රෝග ලක්ෂණ ඉතා මෘදු හෝ නොමැතිව ද යා හැකිය.

ඒ නිසා රූටීන් රුධිර පරීක්ෂා මගින් ද Hb අඩු වීමක් සොයාගත හැකිය.

ඇයි සමහර පුද්ගලයන්ට රෝග ලක්ෂණ නොදැනෙන්නේ?

රක්තහීනතාවය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන විට ශරීරය එයට ක්‍රමයෙන් හැඩගැසිය හැකිය.

ඒ නිසා Hb අගය සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු වුවද, සමහර පුද්ගලයන්ට සැලකිය යුතු රෝග ලක්ෂණ නොදැනිය හැකිය.

CBC වාර්තාවේ අනෙකුත් අගයන් සමඟ Hb බලන්නේ ඇයි?

හිමොග්ලොබින් CBC (Complete Blood Count) වාර්තාවේ ඇති එක් අගයක් පමණි. වෛද්‍යවරු Hb සමඟ:

  • White Blood Cells (WBC) — සුදු රුධිර සෛල
  • Platelets — කලිති
  • MCV
  • Reticulocyte Count

ද සලකා බලා CBC රටාව ලෙස විග්‍රහ කරයි.

HbMCVWBCPlateletsඉඟිය
අඩුඅඩුසාමාන්‍යසාමාන්‍යයකඩ ඌනතා රටාවක් විය හැක
අඩුඅඩුසාමාන්‍යවැඩියකඩ ඌනතා රටාවක් සමහර විට දැකිය හැක
අඩුවැඩිසාමාන්‍යසාමාන්‍යB12/Folate රටාවක් විය හැක
අඩුසාමාන්‍යඅඩුඅඩුවැඩිදුර ඇගයීම අවශ්‍ය
අඩුසාමාන්‍යවැඩිවැඩිරෝගියාගේ සම්පූර්ණ තත්ත්වය සලකා බලයි
CBC රටා ඊළඟ පරීක්ෂණ දිශාව ඉඟිකරයි. CBC රටාවෙන් පමණක් රෝගය නිශ්චිත ලෙස හඳුනාගත නොහැකිය.

CBC (Complete Blood Count) යනු කුමක්ද?

හිමොග්ලොබින් CBC වාර්තාවේ කොටසක් පමණි. CBC රුධිර සෛල සමස්ත රටාව ලෙස ඇගයිනු ලැබේ.

Complete Blood Count (CBC)
හිමොග්ලොබින් (Hb)
WBC — සුදු රුධිර සෛල
Platelets — කලිති
MCV
Reticulocyte Count
CBC Master (ළඟදී)

වකුගඩු රෝග සහ Hb අඩු වීම

වකුගඩු මගින් Erythropoietin නම් හෝමෝනය නිපදවයි.

මෙම හෝමෝනය රතු රුධිර සෛල නිපදවීමට අස්ථි මජ්ජාව උත්තේජනය කරයි.

නිදන්ගත වකුගඩු රෝගවලදී (Chronic Kidney Disease) Erythropoietin නිෂ්පාදනය අඩුවිය හැකි අතර, ඒ නිසා Hb අගය පහළ යා හැකිය.

Hb අඩු වීමක් සහිත රෝගීන්ගේ වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වය ඇගයීම සඳහා eGFR වැනි පරීක්ෂණ ද ඉල්ලා සිටිය හැකිය.

ආශ්‍රිත ලිපි

Ferritin — ළඟදී
Iron Studies — ළඟදී
MCV — ළඟදී
CBC Master — ළඟදී

කුමන අවස්ථාවේදී වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතුද?

පහත අවස්ථාවල වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගැනීම නිර්දේශ කෙරේ:
  • දරුණු ලෙස මහන්සි වීම
  • හුස්ම හිරවීම
  • පපුව රිදීම
  • හදවත ගැහීම දැනීම
  • කැරකීම හෝ දිය ඇල්ල
  • කළු / ටාර් වැනි මළ
  • ලේ ගැලීම
  • බරෙහි අකාරාදී අඩු වීම
  • Hb දිගටම අඩු ලෙස පවතීනම්
රෝග ලක්ෂණ දරුණු නම් හෝ ඉක්මනින් නරක අතට ගිය නම් ඉක්මනින් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගන්න.

හිමොග්ලොබින් අඩු වීම — සාරාංශය

හිමොග්ලොබින් (Hb) අඩු නම් බොහෝ විට රක්තහීනතාවයක් (Anemia) ඇති බව ඉඟිකෙරේ. නමුත් රක්තහීනතාවය යනු අවසාන රෝග විනිශ්චයක් නොව, හේතුව සොයා බැලිය යුතු සොයාගැනීමක්.

Hb අඩු වීමට යකඩ ඌනතාව, ලේ ගැලීම, දිගුකාලීන රෝග, Vitamin B12 හෝ Folate ඌනතාව, වකුගඩු රෝග සහ වෙනත් හේතු ද ඇත.

වෛද්‍යවරු Hb, MCV, CBC රටාව සහ ඊළඟ රුධිර පරීක්ෂණ ද සලකා බලා මූලික හේතුව හඳුනාගනිති. ප්‍රතිකාරය රදා පවතින්නේ ඒ හේතුව අනුවය.

ප්‍රධාන කරුණු
  • හිමොග්ලොබින් යනු ඔක්සිජන් රැගෙන යන ප්‍රෝටීනයකි.
  • Hb අඩු වීම බොහෝ විට රක්තහීනතාවයක් පෙන්වයි.
  • රක්තහීනතාවය යනු අවසාන රෝග විනිශ්චයක් නොවේ.
  • Ferritin සහ MCV මූලික හේතුව සොයාගැනීමට උපකාරී වේ.
  • Hb අඩු වීම සෑම විටම යකඩ ඌනතාවයක් නොවේ.
  • ප්‍රතිකාරය රඳා පවතින්නේ මූලික හේතුව මතය.

හිමොග්ලොබින් (Hb) ගැන නිතර අසන ප්‍රශ්න

හිමොග්ලොබින් (Hb) යනු රතු රුධිර සෛල තුළ ඇති ප්‍රෝටීනයකි. ශ්වාස කෝෂවලින් ශරීරයේ පටක දක්වා ඔක්සිජන් රැගෙන යාම එහි ප්‍රධාන කාර්යයකි. CBC (Complete Blood Count) වාර්තාවේ ඇතුළත් ප්‍රධාන අගයක් ලෙස හිමොග්ලොබින් සඳහන් වේ.

හිමොග්ලොබින් (Hb) අගය සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු නම් බොහෝ විට රක්තහීනතාවයක් (Anemia) පෙන්වයි. නමුත් රක්තහීනතාවය යනු අවසාන රෝග විනිශ්චයක් නොව, හේතුව සොයා බැලිය යුතු සොයාගැනීමක්. වෛද්‍යවරු ඊළඟ පරීක්ෂණ මගින් මූලික හේතුව හඳුනාගනිති.

රක්තහීනතාවය (Anemia) යනු රෝග විනිශ්චයක් නොව, රුධිරයේ හිමොග්ලොබින් (Hb) මට්ටම සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු බව පෙන්වන සොයාගැනීමක්. ශරීරයට ප්‍රමාණවත් ඔක්සිජන් ලැබෙන්නේ නැතිව ඇති විය හැකි බව මෙයින් ඉඟි කෙරේ. රක්තහීනතාවයේ හේතුව සොයාගෙන ප්‍රතිකාර කිරීම වැදගත් වේ.

ඔව්. යකඩ ඌනතාවය (Iron Deficiency) ලොව පුරා රක්තහීනතාවයට ඇති බහුලම හේතුව ලෙස සැලකේ. නමුත් Hb අඩු වීම සෑම විටම යකඩ ඌනතාවය නොවේ. ලේ ගැලීම, දිගුකාලීන රෝග, Vitamin B12 හෝ Folate ඌනතාව, වකුගඩු රෝග සහ වෙනත් හේතු ද Hb අඩු කළ හැකිය.

හිමොග්ලොබින් අඩු වීමට බහුල හේතු ලෙස යකඩ ඌනතාවය, ලේ ගැලීම (අධික මාසික රුධිර වහනය, ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියෙන් ලේ ගැලීම), දිගුකාලීන රෝග, වකුගඩු රෝග, Vitamin B12 ඌනතාව, Folate ඌනතාව, Hemolytic Anemia සහ Bone Marrow රෝග ගත හැකිය.

Ferritin යනු ශරීරයේ යකඩ ගබඩා (iron stores) ඇස්තමේන්තු කිරීමට භාවිතා කෙරෙන රුධිර පරීක්ෂණයකි. Hb අඩු වීමකදී රක්තහීනතාවයට යකඩ ඌනතාව හේතු විය හැකිද යන්න සොයාගැනීමට Ferritin ඉතා ඉක්මනින් ඉල්ලා සිටිය හැකිය. Ferritin ගිනි ගැනීම, ආසාදන සහ අනෙකුත් රෝගී තත්ත්ව නිසා ද වෙනස් විය හැකිය.

MCV (Mean Corpuscular Volume) යනු CBC වාර්තාවේ ඇතුළත් රතු රුධිර සෛලවල සාමාන්‍ය ප්‍රමාණය දක්වන අගයකි. Hb සමඟ MCV ද බලා ගත් විට ඊළඟ සොයාකළ යුතු දිශාව හඳුනාගත හැකිය. Hb අඩු + MCV අඩු නම් යකඩ ඌනතා රටාවක් සැක කෙරේ; Hb අඩු + MCV වැඩි නම් B12/Folate ඌනතා රටාවක් සැක කෙරේ.

ඔව්. රක්තහීනතාවය ක්‍රමයෙන් (මාස ගණනාවක් හෝ වසරක් තුළ) වර්ධනය වන නිසා ශරීරය ඒ සඳහා හැඩගැසේ. එවිට Hb සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වුවත් රෝග ලක්ෂණ ඉතා මෘදු හෝ නොමැතිව ද යා හැකිය. නිත්‍ය රුධිර පරීක්ෂා මගින් ද Hb අඩු වීමක් සොයාගත හැකිය.

හිමොග්ලොබින් අඩු වීම සමඟ ඉක්මනින් මහන්සි වීම, ශක්තිය අඩු වීම, හුස්ම හිරවීම, කැරකීම, හිසරදය, හදවත ගැහීම දැනීම සහ ශරීරය සුදු-කහ බවට හැරවීම (Pale appearance) ඇතිවිය හැකිය. රෝග ලක්ෂණ Hb කෙතරම් අඩුද, කෙතරම් ඉක්මනින් අඩු වූවාද සහ රෝගියාගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය අනුව වෙනස් වේ.

හිමොග්ලොබින් සාමාන්‍ය අගයන් වයස, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භේදය සහ රසායනාගාරය අනුව වෙනස් වේ. ඔබේ රුධිර වාර්තාවේ සඳහන් reference range එකම ඔබේ ප්‍රතිඵලය විග්‍රහ කිරීමට භාවිතා කළ යුතුය. ඔබේ ප්‍රතිඵලය වෛද්‍යවරයා ඔබේ සම්පූර්ණ CBC සහ රෝගී ඉතිහාසය සමඟ විග්‍රහ කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.

ඔව්. වකුගඩු (Kidney) රතු රුධිර සෛල නිෂ්පාදනය උත්තේජනය කරන Erythropoietin නම් හෝමෝනය නිපදවයි. නිදන්ගත වකුගඩු රෝගවලදී (CKD) Erythropoietin නිෂ්පාදනය අඩු වී Hb අඩු විය හැකිය. Hb අඩු රෝගීන්ගේ eGFR සහ වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වය ද බොහෝ විට පරීක්ෂා කෙරේ.

ඔව්. ලේ ගැලීම Hb අඩු වීමට ඇති ඉතා බහුල හේතු අතර ගැනේ. අධික මාසික රුධිර වහනය, ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියෙන් ලේ ගැලීම, සැත්කම් සහ අනතුරු Hb සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කළ හැකිය. සමහර අවස්ථාවලදී ලේ ගැලීම ප්‍රත්‍යක්ෂව නොපෙනිය හැකිය.

CBC වාර්තාවේ Hb, MCV, WBC සහ Platelets සමඟ Ferritin, Iron Studies, Vitamin B12, Folate, Reticulocyte Count සහ Kidney Function Tests ද ඉල්ලා සිටිය හැකිය. ඉල්ලා සිටින පරීක්ෂණ රදා පවතින්නේ CBC රටාව සහ රෝගියාගේ රෝගී ඉතිහාසය අනුවය.

බොහෝ අවස්ථාවලදී ඔව්. ප්‍රතිකාරය රදා පවතින්නේ මූලික හේතුව අනුවය. යකඩ ඌනතාවය නිසා Hb අඩු නම් Iron supplementation බොහෝ විට ප්‍රතිඵල ලබාදේ. Vitamin B12 හෝ Folate ඌනතාව නිසා නම් ඒ සඳහා ප්‍රතිකාර ලබාදේ. ප්‍රතිකාරය සැමවිටම වෛද්‍යවරයාගේ මග පෙන්වීම අනුව ලබාගැනීම වැදගත් වේ.

දරුණු ලෙස මහන්සි වීම, හුස්ම හිරවීම, පපුව රිදීම, හදවත ගැහීම දැනීම, කැරකීම හෝ දිය ඇල්ල, කළු / ටාර් වැනි මළ, ලේ ගැලීම, බරෙහි අකාරාදී අඩු වීම හෝ Hb දිගටම අඩු ලෙස පවතීනම් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගැනීම නිර්දේශ කෙරේ. රෝග ලක්ෂණ දරුණු නම් ඉක්මනින් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගන්න.

නැත. සමහර පුද්ගලයන්ගේ රක්තහීනතාවය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන නිසා ශරීරය එයට හැඩගැසිය හැකිය. ඒ නිසා Hb අගය අඩු වුවද රෝග ලක්ෂණ නොදැනිය හැකිය.

සාමාන්‍යයෙන් ජලය අඩුවීම (Dehydration) Hb අගය අඩු කරනවාට වඩා ඉහළ පෙන්වීමට හේතු විය හැකිය. Hb අඩු වීමක් තිබේ නම් එය CBC වාර්තාව සහ අනෙකුත් පරීක්ෂණ සමඟ විග්‍රහ කළ යුතුය.