ඩෙංගු රෝගය සෑදුණු විට බොහෝ දෙනෙකුට වෛද්යවරුන් නැවත නැවත සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාව (FBC) කිරීමට උපදෙස් දෙයි.
ඒ නිසා බොහෝ රෝගීන්ට සහ පවුලේ සාමාජිකයන්ට ඇති වන ප්රශ්නය වන්නේ,
"ඊයේත් මේ රුධිර පරීක්ෂාව කළා. අද නැවත කරන්නෙ ඇයි?"
ඊට හේතුව වන්නේ එක් FBC වාර්තාවකට වඩා දින කිහිපයක වාර්තාවල වෙනස්කම් වෛද්යවරයාට වැඩි තොරතුරු ලබා දීමයි.
තවත් සමහරු බිය වන්නේ රුධිර පට්ටිකා සංඛ්යාව අඩු වී ඇති බව දැකීමෙනි.
නමුත් වෛද්යවරුන් බලන්නේ රුධිර පට්ටිකා සංඛ්යාව පමණක් නොවේ. ඔවුන් සුදු රුධිර සෛල, Hematocrit / PCV සහ අනෙකුත් රුධිර පරීක්ෂණ ප්රතිඵලද එකට සලකා බලයි.
එමෙන්ම අද ලැබුණු වාර්තාව ඊයේ වාර්තාව සමඟද සංසන්දනය කරයි. මෙම වෙනස්කම් මගින් ඩෙංගු රෝගය ඉදිරියට ගමන් කරන ආකාරය සහ රෝගියාගේ තත්ත්වය වඩා හොඳින් තේරුම් ගත හැකිය.
මෙම ලිපියෙන් FBC යනු කුමක්ද, එය නැවත නැවත සිදු කරන්නේ ඇයි, සහ වෛද්යවරුන් ප්රධාන වශයෙන් බලන රුධිර පරීක්ෂණ ප්රතිඵල මොනවාද යන්න සරලව පැහැදිලි කරයි.
ඩෙංගු රෝගයේදී FBC පරීක්ෂාව කරන්නේ ඇයි?
ඩෙංගු රෝගයේදී FBC පරීක්ෂාව කරන්නේ රුධිරයේ වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කරමින් රෝගියාගේ තත්ත්වය ආරක්ෂිතව ඇගයීමටය.
FBC හෙවත් සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාව යනු රුධිරයේ විවිධ කොටස් පිළිබඳ තොරතුරු ලබා දෙන සාමාන්ය රුධිර පරීක්ෂාවකි.
මෙය ඩෙංගු රෝගය සඳහා පමණක් නොව තවත් බොහෝ රෝගවලදීද භාවිතා කරයි. ඩෙංගු රෝගයේදී මෙම පරීක්ෂාව වැදගත් වන්නේ රෝගය ඉදිරියට ගමන් කරන විට රුධිරයේ සමහර අගයන් වෙනස් විය හැකි බැවිනි.
වෛද්යවරුන් විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ,
- රුධිර පට්ටිකා
- සුදු රුධිර සෛල
- Hematocrit / PCV
මෙම ප්රතිඵල තුනම එකට සලකා බැලීමෙන් රෝගියාගේ තත්ත්වය වඩා හොඳින් තේරුම් ගැනීමට හැකි වේ.
FBC පරීක්ෂාව පමණක් ඩෙංගු රෝගය තහවුරු කරන පරීක්ෂාවක් නොවේ. වෛද්යවරුන් රෝග ලක්ෂණ, ශාරීරික පරීක්ෂාව සහ අවශ්ය නම් ඩෙංගු NS1 ප්රතිදේහ ජනක පරීක්ෂාව හෝ වෙනත් පරීක්ෂණද සමස්ත තත්ත්වය අනුව ඇගයීමට ලක් කරයි.
| FBC ප්රතිඵලය | වෛද්යවරුන් බලන්නේ ඇයි? |
|---|---|
| රුධිර පට්ටිකා | අඩු විය හැකි බැවින් |
| සුදු රුධිර සෛල | මුල් දිනවලදී අඩු විය හැකි බැවින් |
| Hematocrit / PCV | ප්ලාස්මා කාන්දු වීමේ වෙනස්කම් හඳුනා ගැනීමට |
ඩෙංගු රෝගයේදී FBC පරීක්ෂාව නැවත නැවත සිදු කරන්නේ ඇයි?
ඩෙංගු රෝගයේදී රුධිර පරීක්ෂණ ප්රතිඵල දිනෙන් දින වෙනස් විය හැකි නිසා වෛද්යවරුන් FBC වාර්තා කිහිපයක් සංසන්දනය කරයි.
ඩෙංගු රෝගයේදී බොහෝ රෝගීන් අසන ප්රශ්නයක් වන්නේ, "ඊයේත් මේ රුධිර පරීක්ෂාව කළා. අද නැවත කරන්නෙ ඇයි?" යන්නය.
මෙයට හේතුව ඩෙංගු රෝගය දිනෙන් දින / මොහොතින් මොහොත වෙනස් විය හැකි රෝගයක් වීමයි. අද සාමාන්ය ලෙස පෙනෙන රුධිර වාර්තාව හෙට වෙනස් වී තිබිය හැකිය.
ඒ නිසා වෛද්යවරුන් අද ලැබුණු වාර්තාව පමණක් නොව, ඊයේ සහ පෙර දිනවල වාර්තා සමඟද එය සංසන්දනය කරයි.
මෙම වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් රෝගියාගේ තත්ත්වය ආරක්ෂිතව නිරීක්ෂණය කිරීමට හැකි වේ. ඒ නිසා FBC නැවත නැවත කිරීමෙන් අදහස් වන්නේ රෝගය අනිවාර්යයෙන්ම දරුණු වී ඇති බව නොවේ. බොහෝ අවස්ථාවලදී එය සාමාන්ය නිරීක්ෂණයේ කොටසකි.
FBC පරීක්ෂාවේ වැදගත්ම ප්රතිඵල මොනවාද?
ඩෙංගු රෝගයේදී වෛද්යවරුන් ප්රධාන වශයෙන් බලන්නේ රුධිර පට්ටිකා, සුදු රුධිර සෛල සහ Hematocrit / PCV යන ප්රතිඵල තුනයි.
FBC හෙවත් සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාවක විවිධ ප්රතිඵල රැසක් ඇතුළත් වේ. නමුත් ඩෙංගු රෝගයේදී වෛද්යවරුන් සියලුම ප්රතිඵලවලට එකම වැදගත්කමක් ලබා දෙන්නේ නැත.
ඒ වෙනුවට රෝගියාගේ තත්ත්වය නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා ප්රධාන වශයෙන් බලන්නේ රුධිර පරීක්ෂණ තුනකි:
අඩු වන ආකාරය නිරීක්ෂණය කිරීමට
වෛරස් ආසාදනයේ වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කිරීමට
ප්ලාස්මා කාන්දු වීමේ වෙනස්කම් හඳුනා ගැනීමට
මෙම ප්රතිඵල තුනෙන් එක් එක් ප්රතිඵලය ලබා දෙන්නේ වෙනස් තොරතුරකි. ඒ නිසා වෛද්යවරුන් එක ප්රතිඵලයක් පමණක් නොව මේ සියල්ල එකට සලකා බලයි.
එමෙන්ම රෝග ලක්ෂණ, ශාරීරික පරීක්ෂාවේ ප්රතිඵල සහ රෝගය ආරම්භ වී ගත වූ දින ගණනද සැලකිල්ලට ගනී.
| FBC ප්රතිඵලය | වෛද්යවරුන් බලන්නේ ඇයි? |
|---|---|
| රුධිර පට්ටිකා | අඩු වන ආකාරය නිරීක්ෂණය කිරීමට |
| සුදු රුධිර සෛල | වෛරස් ආසාදනයේ වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කිරීමට |
| Hematocrit / PCV | ප්ලාස්මා කාන්දු වීමේ වෙනස්කම් හඳුනා ගැනීමට |
ඩෙංගු රෝගයේදී රුධිර පට්ටිකා
රුධිර පට්ටිකා යනු රුධිර ගැලීම පාලනය කිරීමට උපකාරී වන රුධිරයේ අඩංගු කුඩා කොටස් කාණ්ඩයකි.
ඩෙංගු රෝගයේදී රුධිර පට්ටිකා සංඛ්යාව අඩු වීම සාමාන්යයෙන් දක්නට ලැබෙන වෙනසකි. එම නිසා FBC වාර්තාවේ බොහෝ දෙනා මුලින්ම බලන්නේ රුධිර පට්ටිකා සංඛ්යාවයි.
නමුත් රුධිර පට්ටිකා අඩු වීමෙන් පමණක් ඩෙංගු රෝගය දරුණු වන බවක් නිශ්චිතව පෙන්නුම් නොකරයි. වෛද්යවරුන් රෝග ලක්ෂණ, Hematocrit / PCV, සුදු රුධිර සෛල සහ අනෙකුත් සාධකද එකට සලකා බලයි.
- ›ඇයි අඩු වන්නේ?
- ›නැවත වැඩි වන්නේ කවදාද?
- ›රුධිර පට්ටිකා ලබා දීම අවශ්ය වන්නේ කුමන අවස්ථාවලද?
ඩෙංගු රෝගයේදී සුදු රුධිර සෛල
සුදු රුධිර සෛල යනු ශරීරයේ ප්රතිශක්ති පද්ධතියේ වැදගත් කොටසකි.
ඩෙංගු රෝගයේ මුල් දිනවලදී සුදු රුධිර සෛල සංඛ්යාව අඩු වීම සාමාන්යයෙන් දක්නට ලැබේ. මෙය ඩෙංගු රෝගයේ පමණක් නොව තවත් බොහෝ වෛරස් ආසාදනවලදීද සිදු විය හැකිය.
එම නිසා සුදු රුධිර සෛල අඩු වීම පමණක් ඩෙංගු රෝගය තහවුරු නොකරයි. ඒ වගේම සුදු රුධිර සෛල සාමාන්ය අගයක තිබීමෙන් පමණක් ඩෙංගු රෝගය බැහැර කළ නොහැකිය.
වෛද්යවරුන් සුදු රුධිර සෛල ප්රතිඵලය අනෙකුත් FBC ප්රතිඵල, රෝග ලක්ෂණ සහ රෝගය ආරම්භ වී ගත වූ දිනය සමඟ එකට සලකා බලයි.
- ›ඇයි අඩු වන්නේ?
- ›නැවත වැඩි වන්නේ කවදාද?
- ›සාමාන්ය වැරදි අදහස්
ඩෙංගු රෝගයේදී Hematocrit / PCV
Hematocrit / PCV (රුධිරයේ රතු රුධිරාණුවලින් සමන්විත ප්රතිශතය) යනු රුධිරයේ කොපමණ ප්රමාණයක් රතු රුධිරාණුවලින් සමන්විතද යන්න පෙන්වන පරීක්ෂණයකි.
ඩෙංගු රෝගයේදී Hematocrit / PCV වැදගත් වන්නේ රුධිරයේ ප්ලාස්මා කොටස රුධිර නාලවලින් පිටතට කාන්දු වුවහොත් එහි අගය ඉහළ යා හැකි බැවිනි. එම නිසා Hematocrit / PCV වෙනස් වීම වෛද්යවරුන් ඉතා සැලකිල්ලෙන් නිරීක්ෂණය කරයි.
නමුත් Hematocrit / PCV අගය පමණක් බලා තීරණයක් ගන්නේ නැත. රුධිර පට්ටිකා, සුදු රුධිර සෛල, රෝග ලක්ෂණ සහ රෝගියාගේ සමස්ත තත්ත්වයද එකට සලකා බලයි.
ප්ලාස්මා කාන්දු වීම, අගය ඉහළ යන්නේ ඇයි? නැවත සාමාන්ය වන්නේ කවදාද?
වෛද්යවරුන් අද FBC වාර්තාව ඊයේ වාර්තාව සමඟ සංසන්දනය කරන්නේ ඇයි?
එක් දිනක FBC වාර්තාවකින් පමණක් ඩෙංගු රෝගයේ සම්පූර්ණ තත්ත්වය තේරුම් ගත නොහැකිය.
ඩෙංගු රෝගය දිනෙන් දින වෙනස් වන බැවින් වෛද්යවරුන් අද ලැබුණු වාර්තාව ඊයේ සහ පෙර දිනවල වාර්තා සමඟ සංසන්දනය කරයි.
මෙම වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් රෝගියාගේ FBC ප්රතිඵල ප්රතිකූල දිශාවකට ගමන් කරනවාද, නැතිනම් සුවය ලැබීමේ ලකුණු දක්නට ලැබේද යන්න වටහා ගත හැකිය.
ඒ නිසා එක් රුධිර වාර්තාවක් පමණක් නොව, වාර්තා කිහිපයක් සංසන්දනාත්මකව නිරීක්ෂණය කිරීම ඉතා වැදගත්ය.
වෛද්යවරුන් FBC ප්රතිඵල රෝග ලක්ෂණ සමඟ ගැලපෙන්නේ කෙසේද?
FBC (සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාව) ප්රතිඵල ප්රයෝජනවත් වුවද, ඒවා කිසිදා තනිව අර්ථකථනය නොකරයි.
වෛද්යවරුන් රුධිර පරීක්ෂණ ප්රතිඵල සමඟ රෝග ලක්ෂණ, ශාරීරික පරීක්ෂාව, ජල ශරීර ගතිය (Hydration) සහ රෝගය ආරම්භ වී ගත වූ දිනය ද ඒකාබද්ධව සලකා බලයි.
මෙම සමස්ත ඇගයීම ඕනෑම තනි රුධිර පරීක්ෂණ ප්රතිඵලයකට වඩා සම්පූර්ණ චිත්රයක් ලබා දෙයි.
සාමාන්ය FBC වාර්තාවක් තිබුණොත් ඩෙංගු රෝගය නොමැති බව තීරණය කළ හැකිද?
සාමාන්ය FBC වාර්තාවක් තිබුණත්, විශේෂයෙන් රෝගයේ මුල් දිනවලදී, ඩෙංගු රෝගය සම්පූර්ණයෙන් බැහැර කළ නොහැකිය.
බොහෝ දෙනෙකු සිතන්නේ FBC වාර්තාව සාමාන්ය නම් ඩෙංගු රෝගය නොමැති බවයි. නමුත් එය සෑම විටම නිවැරදි නොවේ.
ඩෙංගු රෝගයේ මුල් දිනවලදී FBC පරීක්ෂාවේ ප්රතිඵල තවමත් සාමාන්ය අගයන්හි පැවතිය හැකිය. රුධිර පට්ටිකා, සුදු රුධිර සෛල සහ Hematocrit / PCV වල වෙනස්කම් බොහෝ විට දින කිහිපයක් ගත වූ පසුව පෙනෙන්නට පටන් ගනී.
එම නිසා එක් සාමාන්ය FBC වාර්තාවක් පමණක් බලලා ඩෙංගු රෝගය සම්පූර්ණයෙන් බැහැර කළ නොහැකිය.
වෛද්යවරුන් රෝග ලක්ෂණ, උණ ආරම්භ වී ගත වූ දින ගණන, NS1 ප්රතිදේහ ජනක පරීක්ෂාව, IgM / IgG පරීක්ෂණ සහ නැවත කරන ලද FBC වාර්තාද ප්රතිඵල සියල්ල එකම පසුබිමක තේරුම් ගනී.
FBC පරීක්ෂාව නැවත කළ යුත්තේ කවදාද?
FBC නැවත කළ යුතු කාලය රෝගියාගෙන් රෝගියාට වෙනස් විය හැකිය. සමහර රෝගීන්ට එක් වරක් හෝ දෙවරක් පමණක් පරීක්ෂාව කළ යුතු වන අතර, තවත් සමහර රෝගීන්ට දිනපතා හෝ දිනකට කිහිප වරක් මෙම පරීක්ෂාව සිදු කිරීම අවශ්ය විය හැකිය.
ඩෙංගු රෝගයේදී රුධිර පරීක්ෂණ ප්රතිඵල කෙටි කාලයක් තුළ වෙනස් විය හැකි බැවින්, විශේෂයෙන් පහත අවස්ථාවලදී වෛද්යවරයා නැවත FBC නිර්දේශ කළ හැකිය:
- රෝගයේ තීරණාත්මක අවධියට ළඟා වන විට
- රුධිර පට්ටිකා අඩු වන විට
- රෝග ලක්ෂණ වෙනස් වන විට
- අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ ඇති වන විට
- සුවය ලබන ආකාරය නිරීක්ෂණය කරන විට
FBC පරීක්ෂාව ගැන සාමාන්යයෙන් ඇති වැරදි අදහස්
ඩෙංගු රෝගීන් අතර FBC (සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාව) ගැන ඇති සාමාන්ය වැරදි අදහස් කිහිපයක් පහතින් දැක්වේ.
විනාඩියකින් මතක තබා ගන්න
- FBC යනු ඩෙංගු රෝගය නිරීක්ෂණය කිරීමට භාවිතා කරන වැදගත් රුධිර පරීක්ෂාවකි.
- වෛද්යවරුන් ප්රධාන වශයෙන් රුධිර පට්ටිකා, සුදු රුධිර සෛල සහ Hematocrit / PCV බලයි.
- එක් රුධිර වාර්තාවකට වඩා වාර්තා කිහිපයක ප්රවනතාව (Trend) වැදගත් වේ.
- සාමාන්ය FBC වාර්තාවක් තිබුණත් ඩෙංගු රෝගය සම්පූර්ණයෙන් බැහැර කළ නොහැකිය.
- රුධිර පට්ටිකා අඩු වීම පමණක් ඩෙංගු රෝගයේ බරපතල බව නිශ්චය නොකරයි.
සාරාංශය
FBC හෙවත් සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාව ඩෙංගු රෝගයේදී වෛද්යවරුන්ට රෝගියාගේ තත්ත්වය ආරක්ෂිතව නිරීක්ෂණය කිරීමට උපකාරී වන ඉතා වැදගත් පරීක්ෂාවකි.
මෙහිදී රුධිර පට්ටිකා, සුදු රුධිර සෛල සහ Hematocrit / PCV යන ප්රතිඵල විශේෂයෙන් සලකා බලන අතර, ඒවා එකිනෙකට වෙනස් තොරතුරු ලබා දෙයි.
වෛද්යවරුන් එක් රුධිර වාර්තාවක් පමණක් නොව දින කිහිපයක වාර්තා එකට සංසන්දනය කරමින් රෝගයේ ප්රවනතාව නිරීක්ෂණය කරයි.
ඔබට ඩෙංගු රෝගය ඇති නම්, වෛද්යවරයා උපදෙස් දෙන පරිදි නැවත FBC සිදු කිරීම සහ පසු විපරම් සඳහා පැමිණීම ඉතා වැදගත් වේ.
ඩෙංගු රුධිර වාර්තාව තවත් සරලව...
FBC (සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාව) දළ දළ අවබෝධයක් ලබා දෙයි. එහෙත් එක් එක් රුධිර ප්රතිඵලය ගැන වෙනම ලිපි වලින් වඩාත් සම්පූර්ණ පැහැදිලි කිරීමක් ලබා ගත හැකිය.
ඇයි අඩු වන්නේ, කවදා වැඩිවෙනවාද, කවදා ලබා දෙනවාද? සුදු රුධිර සෛල
ඇයි අඩු වන්නේ, නැවත ස්වාභාවිකව ප්රතිෂ්ඨාපනය වන්නේ කවදාද? Hematocrit (PCV)
ප්ලාස්මා කාන්දු වීම, අගය ඉහළ යන්නේ ඇයි? ඩෙංගු NS1 ප්රතිදේහ ජනක පරීක්ෂාව
Positive, Negative ප්රතිඵලවල තේරුම.
ඩෙංගු රෝගය ගැන තව දැන ගත යුතු පිළිවෙල
මෙම FBC ලිපිය ඩෙංගු රෝගයේ රුධිර පරීක්ෂණ තේරුම් ගැනීමට මධ්ය ලිපියක් ලෙස භාවිතා කළ හැකිය.
නිතර අසන ප්රශ්න
- 🧪FBC (සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාව) ඩෙංගු රෝගය නිරීක්ෂණය කිරීමට භාවිතා කරන ඉතා වැදගත් රුධිර පරීක්ෂාවකි.
- 📊රුධිර පට්ටිකා, සුදු රුධිර සෛල සහ Hematocrit / PCV — ඒවා සෑම විටම එකට ඇගයනු ලැබේ.
- 📈දින කිහිපයක ප්රවනතාව (Trend) — එකම FBC ප්රතිඵලයකට වඩා වඩා ප්රයෝජනවත්ය.
- ❌සාමාන්ය FBC ≠ ඩෙංගු රෝගය නොමැති බව. රෝගයේ මුල් දිනවලදී ප්රතිඵල සාමාන්ය විය හැකිය.
- 🩸රුධිර පට්ටිකා අඩු වීම ≠ ඩෙංගු රෝගය දරුණු වීම. සමස්ත තත්ත්වය ඇගයනු ලැබේ.
- ⏰FBC නැවත කරන කාලය සෑම විටම වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් අනුව තීරණය කරන්න.