"3 PPBS" යනු කුමක්ද?
PPBS (Postprandial Blood Sugar — ආහාරයෙන් පසු රුධිරයේ සීනි) පරීක්ෂණය යනු ආහාරය ගැනීම ආරම්භ කර පැය 2 කට පසු රුධිරයේ ග්ලූකෝස් (සීනි) ප්රමාණය මනින පරීක්ෂාවකි. "3 PPBS" පරීක්ෂණය යනු, දිනයේ ප්රධාන ආහාර වේල් තුනටම අදාළව — උදෑසන ආහාරයෙන් පසු, දිවා ආහාරයෙන් පසු, රාත්රී ආහාරයෙන් පසු — එම පරීක්ෂණය සිදු කර රුධිරයේ සීනි මට්ටම පරීක්ෂා කිරීමයි.
බොහෝ අවස්ථාවලදී, නිරාහාර රුධිරයේ සීනි (FBS) පරීක්ෂාවද — උදෑසන ආහාරයට පෙර ගනු ලබන රුධිර සාම්පලයක් මගින් මෙය සමඟ සිදු කෙරේ. ඒ නිසා ප්රායෝගිකව "3 PPBS" යනු:
"3 PPBS" පරීක්ෂාව අවශ්ය වන්නේ ඇයි?
"3 PPBS" පරීක්ෂාව මගින් ඔබේ වෛද්යවරයාට දිනය පුරාවට ඔබේ රුධිරයේ සීනි මට්ටම වෙනස් වන ආකාරය සම්පූර්ණ වාර්තාවක් ලෙස ලැබේ. දවසේ එක් අවස්ථාවකදී පමණක් සීනි පරීක්ෂා කිරීමට වඩා මෙය ඉතා ප්රයෝජනවත් වේ.
ඒ මගින් ඔබේ වෛද්යවරයාට:
වෛද්යවරයා "3 PPBS" නිර්දේශ කරන්නේ කුමන අවස්ථාවලද?
පහත සඳහන් අවස්ථාවලදී ඔබේ වෛද්යවරයා මෙම පරීක්ෂාව නිර්දේශ කළ හැකිය:
1. රුධිරයේ සීනි පාලනය පැහැදිලි නැති විට
FBS ප්රතිඵල සාමාන්ය ලෙස ඇතත් HbA1c ඉහළ ගොස් ඇති විට, ආහාරයෙන් පසු සීනි ස්පයික් ඒ HbA1c ඉහළ නංවන්නට හේතු වෙනවා විය හැකිය. "3 PPBS" පරීක්ෂණය මගින් ඒ බව තහවුරු කර ගැනීමට සහ ගැටළු ඇති ආහාර වේල හදුනා ගැනීමට හැකිය.
2. නව රෝග නිර්ණයකින් (Newly Diagnosed Diabetes) පසු
නව රෝග නිර්ණයකදී, "3 PPBS" පරීක්ෂණයෙන් ඔබේ රුධිරයේ සීනි මට්ටම දිනය පුරාවට වෙනස් වන ආකාරය වෛද්යවරයාට තේරුම් ගැනීමට හැකිය — ප්රතිකාර ආරම්භ කිරීමට හෝ සකස් කිරීමට පෙර රෝගයේ ආරම්භක තත්ත්වය මෙසේ ලේඛණගත කල හැකිය.
3. ප්රතිකාරය තීරණය/ වෙනස් කිරීමේදී
දියවැඩියා ඖෂධ — ඉන්සියුලින් ඇතුළු — ආරම්භ කිරීමේදී, වෙනස් කිරීමේදී, හෝ සියුම් ගැලපීම් කිරීමේදී මෙම පරීක්ෂණය වැදගත් වේ. සෑම ආහාර වේලකටම ශරීරය ප්රතිචාර දක්වන ආකාරය දැනගත් පසු නිවැරදි මාත්රා හා වේලාවන් තීරණය කිරීම වඩා නිවැරදිව සිදු කල හැක.
4. මූලිකව කරන පරීක්ෂණ සාමාන්ය වුවත් දියවැඩියා රෝග ලක්ෂණ ඇති විට
රුධිරයේ සීනි මට්ටම ඉහළ විට ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ (නිතර පවතින පිපාසය, නිතර නිතර මූත්රා පිට වීම, හේතුවක් අපැහැදිළි තෙහෙට්ටුව) ඇතත් සීනි පාලනය පිරික්සීමට සිදු කරන පරීක්ෂණ සාමාන්ය ලෙස ඇති නම්, "3 PPBS" පරීක්ෂණය මගින් මූලික පරීක්ෂණ වලින් නොපෙනෙන ආහාරයෙන් පසු ඇතිවන ස්පයික් හෙළිදරව් කර ගත හැකිය.
"3 PPBS" පරීක්ෂාව නිවැරදිව සිදු කරන ආකාරය
නිවැරදි ප්රතිඵලයක් ලබා ගැනීමට මෙම පියවර අනුගමනය කරන්න. ප්රධාන මූලධර්මය සරලයි: සාමාන්ය ආහාරය ගන්න, සෑම ප්රධාන ආහාර වේලකට පසුම අදාළ ආහාර ගැනීම ආරම්භ කල මොහොතේ සිට හරියටම පැය 2 කින් රුධිර සාම්පලය ලබා ගන්න.
- 1FBS (නිරාහාර රුධිරයේ සීනි) — පැය 8–12 අතර කාලයක් නිරාහාරව ඉද, උදෑසන ආහාරයට පෙර මේ සඳහා රුධිර සාම්පලය ගනු ලැබේ. නිරාහාර කාලයේ ජලය හැර අනෙකුත් ආහාර/බීම ගැනීම සිදු නොකරන්න.
- 2උදෑසන ආහාරය — සාමාන්ය උදෑසන ආහාරය ගන්න. ආරම්භ කළ නිවැරදි වේලාව සටහන් කරගන්න. ඒ ආරම්භ කළ වේලාවේ සිට හරියටම පැය 2 කින් රුධිර සාම්පලය ලබා ගන්න.
- 3දිවා ආහාරය — සාමාන්ය දිවා ආහාරය ගන්න. ආරම්භ කළ නිවැරදි වේලාව සටහන් කරගන්න. ආරම්භ කළ වේලාවේ සිට හරියටම පැය 2 කින් රුධිර සාම්පලය ලබා ගන්න.
- 4රාත්රී ආහාරය — සාමාන්ය රාත්රී ආහාරය ගන්න. ආරම්භ කළ නිවැරදි වේලාව සටහන් කරගන්න. ආරම්භ කළ වේලාවේ සිට හරියටම පැය 2 කින් රුධිර සාම්පලය ලබා ගන්න.
වැදගත් උපදෙස්
"3 PPBS" ප්රතිඵල තේරුම් ගන්නේ කෙසේද?
ගර්භණී නොවූ වැඩිහිටි දියවැඩියා රෝගීන් සඳහා සාමාන්ය ඉලක්ක
පහත ඉලක්ක American Diabetes Association (ADA) මාර්ගෝපදේශ මත පදනම් වන අතර ශ්රී ලංකාවේ ද භාවිතා කෙරේ:
| පරීක්ෂාව | ඉලක්ක අගය |
|---|---|
| FBS (නිරාහාර රුධිරයේ සීනි) | 80–130 mg/dL |
| PPBS (2-hour, ඕනෑම ආහාර වේලකින් පසු) | <180 mg/dL |
ගර්භණී සමයේ ඉලක්ක (අදාළ නම්)
| පරීක්ෂාව | ගර්භණී සමයේ ඉලක්කය |
|---|---|
| FBS | <95 mg/dL |
| 2-hour PPBS | <120 mg/dL |
"3 PPBS" පරීක්ෂණයේ වාසි — තනි රුධිර සීනි පරීක්ෂාවකට වඩා හොඳ ඇයි?
FBS හෝ එක PPBS පරීක්ෂාවකින් එක් මොහොතක සීනි මට්ටම පමණක් පෙන්වන නිසා වැදගත් තොරතුරු අතපසු විය හැකිය. මෙම පරීක්ෂණයෙන් දවස පුරා විහිදුණු අවස්ථා තුනකදී (හෝ හතරකදී) සීනි මට්ටම මනින නිසා එම අඩුපාඩුව බොහෝ දුරට මග හරවා ගත හැක.
"3 PPBS" මගින් ලැබෙන වාර්තාවේ අඩංගු වන දත්ත:
මෙම සම්පූර්ණ වාර්තාවෙන් ඔබේ වෛද්යවරයාට වටහා ගත හැකි කාරණා:
සාමාන්යයෙන් සිදුවන වැරදි
-
නිවැරදි වේලාවට රුධිර සාම්පල් නොගැනීම — රුධිර සාම්පල අදාළ ආහාරය ගැනීම ආරම්භ කරන මොහොතේ සිට හරියටම පැය 2 කින් ලබා ගත යුතුය. ඊට කලින් හෝ ප්රමාද වී රුධිර සාම්පල් ගැනීමෙන් ප්රතිඵලය සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් විය හැක.
-
ආහාර වේලක් මග හැරීම — ඒ ඒ PPBS පරීක්ෂණ ලබා ගැනීමට ඒ ඒ ආහාර වේල ගත යුතුය. ආහාර වේලක් මග හැරීමෙන් ව්යාජ අඩු ප්රතිඵලයක් ලැබෙන අතර එය ඔබේ දෛනික සීනි රටාව නිවැරදිව නොපෙන්වයි.
-
පරීක්ෂාව දිනයේ සාමාන්යයෙන් ආහාර ගන්නා ක්රමය වෙනස් කිරීම — සාමාන්ය ආහාරයට වඩා සැහැල්ලු, අඩු, හෝ "සෞඛ්ය සම්පන්න" ආහාරයක් ගැනීමෙන් ව්යාජ හොඳ ප්රතිඵලයක් ලැබේ. ඔබේ සාමාන්ය දිනපතා ආහාරය ගන්න — ඒ මගින් ඔබේ ශරීරයේ සීනි මට්ටමේ පාලනය පිළිබඳ සත්ය විග්රහයක් ලැබේ.
-
එක් PPBS පරීක්ෂණයක් කර "3 PPBS" යැයි සිතීම — මෙම පරීක්ෂාවේ නියම ප්රයෝජනය ලබා ගත හැකි වන්නේ ප්රධාන ආහාර වේල් තුනටම අදාළව රුධිරය ලබා ගත් විටය. තනි PPBS පරීක්ෂණයකින් මෙම පරීක්ෂණයේ අරමුණ ඉෂ්ඨ නොවේ.
- "3 PPBS" යනු ප්රධාන ආහාර වේල් තුනෙන් පසු — සෑම ආහාර වේලක්ම ආරම්භ කර පැය 2 කට පසු — රුධිරයේ සීනි මැනීමයි, බොහෝ විට මේ සමග FBS පරීක්ෂණයද සිදු කෙරේ
- මෙම පරීක්ෂණය මගින් දිනය පුරාවට ඔබේ ශරීරය ආහාරවලට ප්රතිචාර දක්වන ආකාරය සම්පූර්ණ වාර්තාවක් ලෙස ලැබේ
- රුධිරයේ සීනි පාලනය අපැහැදිලි විට, ප්රතිකාරය වෙනස් කිරීමේදී, හෝ නව රෝග නිර්ණයකදී මෙම පරීක්ෂණය අවශ්ය විය හැක
- සාමාන්ය 2-hour PPBS ඉලක්කය: <180 mg/dL (ගර්භණී නොවන රෝගීන්); ගර්භණී සමයේ <120 mg/dL
- සාමාන්ය සුපුරුදු ආහාරය ගන්න, සාමාන්ය සුපුරුදු ශාරීරික ක්රියාකාරකම් පවත්වා ගන්න, නිර්දේශිත ඖෂධ ගන්න
- ආහාරය ආරම්භ කළ මොහොතේ සිට පැය දෙක මැන ගන්න — එම වේලාවට මිනිත්තු 15 කට කලින් රසායනාගාරයට යන්න
- දියවැඩියා රෝග පාලනය අධීක්ෂණයට සහ ප්රතිකාරය වෙනස් කිරීමට/ සීරු මාරු කිරීමට භාවිතා කෙරේ — දියවැඩියාව රෝග නිර්ණය කිරීමට භාවිතා නොකෙරේ