ඔබට උණ හැදී වෛද්යවරයා හමුවූ විට ඩෙංගු NS1, ඩෙංගු IgM හෝ ඩෙංගු IgG පරීක්ෂණයක් කිරීමට උපදෙස් ලබා දී තිබේද?
සමහර රෝගීන්ට ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාව පමණක් ලැබෙන අතර, තවත් සමහරුන්ට ඩෙංගු NS1 සහ IgM දෙකම ලැබේ. සමහර අවස්ථාවලදී ඩෙංගු NS1, IgM සහ IgG යන පරීක්ෂණ තුනම එකවර කිරීමටද වෛද්යවරයා නිර්දේශ කළ හැක.
එවිට බොහෝ දෙනෙකුට එක ප්රශ්නයක් ඇති වේ.
"ඩෙංගු සඳහා පරීක්ෂණ තුනක් තිබෙන්නේ ඇයි? එක පරීක්ෂණයක් විතරක් කළා නම් මදිද?"
මෙම ප්රශ්නයට පිළිතුර සරලයි.
ඩෙංගු සඳහා භාවිතා කරන මෙම රුධිර පරීක්ෂණ එකිනෙකට වෙනස් අරමුණු සඳහා භාවිතා කරන අතර එකිනෙකට වෙනස් තොරතුරු ලබා දේ.
එක් පරීක්ෂණයක් වෛරසය පිළිබඳ තොරතුරු ලබා දෙයි.
තවත් පරීක්ෂණයක් ශරීරය මෑතකදී ඩෙංගු වෛරසයට ප්රතිචාර දක්වා තිබේද යන්න පෙන්වයි.
අනෙත් පරීක්ෂණයක් ශරීරය මීට පෙර කෙදිනක හෝ ඩෙංගු වෛරසය හඳුනාගෙන තිබේද යන්න පිළිබඳ තොරතුරු ලබා දෙයි.
ඒ නිසා සෑම අවස්ථාවකදීම එකම පරීක්ෂණය සුදුසු වන්නේ නැත.
නිවැරදි පරීක්ෂණය තෝරා ගැනීම රෝගය ආරම්භ වී දින කීයක් ගතවී තිබෙනවාද සහ වෛද්යවරයාට දැනගැනීමට අවශ්ය තොරතුරු මොනවාද යන්න මත රඳා පවතී.
මෙම ලිපියෙන් සරල සිංහලෙන් පැහැදිලි කරන්නේ,
- ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාවෙන් සොයන්නේ මොනවාද,
- ඩෙංගු IgM පරීක්ෂාවෙන් සොයන්නේ මොනවාද,
- ඩෙංගු IgG පරීක්ෂාවෙන් සොයන්නේ මොනවාද,
- එකම දවසේ මෙම පරීක්ෂණ තුනම පොසිටිව් නොවන්නේ ඇයි,
- සහ වෛද්යවරු සමහර විට පරීක්ෂණ එකකට වඩා ඉල්ලන්නේ ඇයි
යන කාරණාය.
ඩෙංගු සඳහා හොඳම පරීක්ෂණය කියලා එකක් නැහැ.
නිවැරදි පරීක්ෂණය තීරණය වෙන්නේ රෝගය ආරම්භ වී දින කීයක් ගතවී තිබෙනවාද කියන කාරණය අනුවයි.
කෙටියෙන් බලමු
සම්පූර්ණ ලිපිය කියවීමට පෙර, මෙම වගුවෙන් ඩෙංගු NS1, IgM සහ IgG පරීක්ෂණ අතර ඇති ප්රධාන වෙනස්කම් ඉක්මනින් තේරුම් ගන්න.
| පරීක්ෂාව | සරලව බලන්නේ මොනවාද? | වැඩිපුරම ප්රයෝජනවත් වන්නේ |
|---|---|---|
| ඩෙංගු NS1 | ඩෙංගු වෛරසය තිබේද? | රෝගයේ මුල් කාලයේදී |
| ඩෙංගු IgM | ශරීරය මෑතකදී ඩෙංගු වෛරසයට ප්රතිචාර දැක්වූවාද? | රෝගයේ පසු අවධියේ |
| ඩෙංගු IgG | ශරීරය කලින් කෙදිනක හෝ ඩෙංගු වෛරසය හඳුනාගෙන තිබේද? | පෙර ආසාදනයක් තේරුම් ගැනීමට |
මෙය සරල සාරාංශයක් පමණි. ඉදිරි කොටස්වලින් මෙම පරීක්ෂණ තුනේ වෙනස්කම්, ඒවා භාවිතා කරන අවස්ථා සහ වෛද්යවරු ඒවා තෝරා ගන්නා ආකාරය පියවරෙන් පියවර පැහැදිලි කර ඇත.
ඩෙංගු හදුනා ගැනීම සඳහා ලේ පරීක්ෂණ තුනක් තිබෙන්නේ ඇයි?
බොහෝ රෝගීන් සිතන්නේ ඩෙංගු සඳහා තිබිය යුත්තේ එකම රුධිර පරීක්ෂණයක් බවයි.
නමුත් ඇත්ත වශයෙන්ම එය එසේ නොවේ.
ඩෙංගු රෝගය හඳුනා ගැනීමට වෛද්යවරු භාවිතා කරන ඩෙංගු NS1, ඩෙංගු IgM සහ ඩෙංගු IgG පරීක්ෂණ තුනම වෙනස් අරමුණු සඳහා නිර්මාණය කර ඇති පරීක්ෂණ වේ.
ඒ නිසා ඒවා එකිනෙක හා තරඟ කරන පරීක්ෂණ නොව, එකිනෙකට අනුපූරක පරීක්ෂණ වේ.
එක් පරීක්ෂණයක් වෛරසය පිළිබඳ තොරතුරක් ලබා දෙයි.
තවත් පරීක්ෂණයක් ශරීරය මෑතකදී ඩෙංගු වෛරසයට ප්රතිචාර දැක්වූවාද යන්න පිළිබඳ තොරතුරක් ලබා දෙයි.
තවත් පරීක්ෂණයක් ශරීරය මීට පෙර කෙදිනක හෝ ඩෙංගු වෛරසය හඳුනාගෙන තිබේද යන්න පිළිබඳ තොරතුරක් ලබා දෙයි.
මෙම සියලු තොරතුරු එකට බැලූ විට රෝගියාගේ තත්ත්වය පිළිබඳ වඩා හොඳ අවබෝධයක් ලබා ගත හැක.
මෙම පරීක්ෂණ තුන එකම කාර්යයක් කරන්නේ නැත. එක් එක් පරීක්ෂණය එකිනෙකට වෙනස් ප්රශ්නයකට පිළිතුරු ලබා දෙයි.
පහත ප්රශ්න තුන ගැන සිතන්න.
- වෛරසය තිබෙනවාද?
- ශරීරය මෑතකදී වෛරසයට ප්රතිචාර දැක්වූවාද?
- ශරීරය කලින් කෙදිනක හෝ ඩෙංගු වෛරසය හඳුනාගෙන තිබේද?
මෙම ප්රශ්න තුනම එකිනෙකට වෙනස්ය. ඒ නිසා ඒවාට පිළිතුරු ලබා දීමට එකිනෙකට වෙනස් පරීක්ෂණ අවශ්ය වේ.
ඩෙංගු පරීක්ෂණ තුනක් තිබෙන්නේ එකම දෙය නැවත නැවත පරීක්ෂා කිරීමට නොව, රෝගය පිළිබඳ එකිනෙකට වෙනස් ආවේණික තොරතුරු ලබා ගැනීමටය.
ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාවේදී බලන්නේ මොනවාද?
ඩෙංගු සඳහා භාවිතා කරන පරීක්ෂණ අතරින් ඩෙංගු NS1 ප්රතිදේහ ජනක (Antigen) පරීක්ෂාව අනෙක් පරීක්ෂණ දෙකෙන් වෙනස් වන්නේ එය ශරීරය නිපදවන ප්රතිදේහ සොයන්නේ නැති නිසාය.
ඒ වෙනුවට එය සොයන්නේ ඩෙංගු වෛරසයට අයත් NS1 ප්රතිදේහජනකය (Antigen) යි.
සරලව කියනවා නම්, ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාව උත්සාහ කරන්නේ,
"ඩෙංගු වෛරසයේ සලකුණක් රුධිරයේ තිබෙනවාද?"
යන ප්රශ්නයට පිළිතුරක් ලබා දීමටය. ඒ නිසා ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාව අනෙක් පරීක්ෂණවලට වඩා වෙනස් තොරතුරක් ලබා දෙයි.
ඩෙංගු NS1 → වෛරසය පිළිබඳ තොරතුරක් සොයන පරීක්ෂාව
රෝගීන් දෙදෙනෙකුට උණ තිබේ, තවම උණ සෑදී මුල් දින කිහිපයයි. එක් අයෙකුට ඩෙංගු තිබිය හැක. අනෙක් පුද්ගලයාට වෙනත් වෛරස් ආසාදනයක් තිබිය හැක. මෙවැනි අවස්ථාවලදී ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාව, ඩෙංගු වෛරසය පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගෙන මේ දෙදෙනා වෙන් කර ගැනීම සඳහා වෛද්යවරයාට උපකාරී වේ.
- → රුධිර පට්ටිකා ප්රමාණය නොපෙන්වයි.
- → රෝගයේ බරපතළකම නොපෙන්වයි.
- → ශරීරය කලින් ඩෙංගු වැළඳී තිබුණාද යන්න නොපෙන්වයි.
ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාව සිදු කරන ආකාරය, ප්රතිඵල තේරුම් ගැනීම සහ වාසි හා සීමාවන් ගැන වැඩිදුර දැනගැනීමට "ඩෙංගු NS1 ප්රතිදේහ ජනක පරීක්ෂාව" ලිපිය කියවන්න.
ඩෙංගු IgM ප්රතිදේහ පරීක්ෂාව පිරික්සන්නේ මොනවාද?
ඩෙංගු වෛරසය ශරීරයට ඇතුල් වූ විට ශරීරයේ ආරක්ෂක / ප්රතිශක්ති පද්ධතිය එයට එරෙහිව ක්රියා කිරීමට පටන් ගනී.
මෙම ප්රතිචාරයේදී ශරීරය ප්රතිදේහ (Antibodies) නිපදවයි.
ඩෙංගු IgM යනු එවැනි ප්රතිදේහ වර්ගයකි.
ඒ නිසා ඩෙංගු IgM පරීක්ෂාවෙන් වෛරසය සොයන්නේ නැත.
එය සොයන්නේ, "ශරීරය ඩෙංගු වෛරසයට ප්රතිචාර දක්වා තිබෙනවාද?" යන ප්රශ්නයට පිළිතුරකි.
එබැවින් ඩෙංගු IgM පරීක්ෂාව මගින් ලැබෙන්නේ ශරීරය ඩෙංගු සඳහා දක්වන ආරක්ෂක ප්රතිචාරය පිළිබඳ තොරතුරු මිස වෛරසය පිළිබඳ සෘජු තොරතුරු නොවේ.
ඩෙංගු IgM → ශරීරය මෑතකදී ඩෙංගු වෛරසයට ප්රතිචාර දැක්වූවාද කියා බලන පරීක්ෂාව
රෝගීන් දෙදෙනෙකුටම උණ තිබේ. ඔවුන් දෙදෙනාගේ ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂණ ප්රතිඵල සමාන නැත. නමුත් ඩෙංගු IgM පරීක්ෂාව මගින් වෛද්යවරයාට ශරීරයේ ප්රතිශක්ති ප්රතිචාරය පිළිබඳ තවත් වැදගත් තොරතුරක් ලබා ගත හැක.
- → රුධිර පට්ටිකා ප්රමාණය නොපෙන්වයි.
- → රෝගයේ බරපතළකම නොපෙන්වයි.
- → කලින් ඩෙංගු වැළඳී තිබුණාද යන්න නොපෙන්වයි.
ඩෙංගු IgM පරීක්ෂාව ගැන සම්පූර්ණ විස්තර සඳහා "ඩෙංගු IgM ප්රතිදේහ පරීක්ෂාව" ලිපිය කියවන්න.
ඩෙංගු IgG පරීක්ෂාව පිරික්සන්නේ මොනවාද?
IgG ද ශරීරය නිපදවන තවත් ප්රතිදේහ වර්ගයකි.
නමුත් ඩෙංගු IgG පරීක්ෂාවෙන් ලැබෙන තොරතුරු සහ ඩෙංගු IgM පරීක්ෂාවෙන් ලැබෙන තොරතුරු එකිනෙකට වෙනස් වේ.
සරලව කියනවා නම්, ඩෙංගු IgG පරීක්ෂාව උත්සාහ කරන්නේ,
"ශරීරය මීට පෙර කෙදිනක හෝ ඩෙංගු වෛරසය හඳුනාගෙන ප්රතිදේහ නිපදවා තිබෙනවාද?"
යන ප්රශ්නයට පිළිතුරක් ලබා දීමටය. එබැවින් ඩෙංගු IgG පරීක්ෂාව ශරීරයේ දිගුකාලීන ප්රතිශක්තිකරණ මතකය පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු ලබා දෙයි.
ඩෙංගු IgG → ශරීරයට කලින් ඩෙංගු මතකද කියා බලන පරීක්ෂාව
පුද්ගලයෙකුට මීට පෙර ඩෙංගු වැළඳී සුව වී තිබිය හැක. එවැනි පුද්ගලයෙකුගේ ශරීරය එම ආසාදනය පිළිබඳ මතකය තබාගෙන සිටින බව IgG පරීක්ෂාව මගින් පෙන්නුම් කළ හැක.
- → වෛරසයම සොයන්නේ නැත.
- → රුධිර පට්ටිකා ප්රමාණය නොපෙන්වයි.
- → රෝගයේ බරපතළකම නොපෙන්වයි.
ඩෙංගු IgG පරීක්ෂාව ගැන සම්පූර්ණ විස්තර සඳහා "ඩෙංගු IgG ප්රතිදේහ පරීක්ෂාව" ලිපිය කියවන්න.
මේ පරීක්ෂණ තුන අතර සරල වෙනස
මෙතෙක් අපි එක් එක් පරීක්ෂාව වෙන වෙනම අධ්යයනය කළා. දැන් ඒවා එකිනෙක සමඟ සංසන්දනය කර බලමු.
| පරීක්ෂාව | සරලව සොයන දේ | මතක තබා ගත යුතු අදහස |
|---|---|---|
| ඩෙංගු NS1 | ඩෙංගු වෛරසයට අයත් සලකුණකි | වෛරසය |
| ඩෙංගු IgM | ශරීරයේ මෑතකාලීන ප්රතිශක්ති ප්රතිචාරය | ප්රතිශක්ති ප්රතිචාරය |
| ඩෙංගු IgG | ශරීරයේ ඩෙංගු පිළිබඳ දිගුකාලීන මතකය | මතකය |
මෙම වගුවෙන් පෙනෙන්නේ ඩෙංගු NS1, IgM සහ IgG යන පරීක්ෂණ තුනම එකම තොරතුරක් සොයන්නේ නැති බවයි. එක් පරීක්ෂණයකින් ලැබෙන තොරතුර අනෙක් පරීක්ෂණයෙන් ලැබෙන තොරතුරට වඩා වෙනස් වේ. එබැවින් වෛද්යවරයා අවශ්ය තොරතුර අනුව සුදුසු පරීක්ෂණය තෝරා ගනී.
ඩෙංගු NS1 = වෛරසය
ඩෙංගු IgM = ශරීරයේ ප්රතිශක්ති ප්රතිචාරය
ඩෙංගු IgG = ශරීරයේ මතකය
මෙම සරල අදහස් තුන මතක තබා ගත්තොත්, ඩෙංගු ලේ පරීක්ෂණ තේරුම් ගැනීම ඉතා පහසු වේ.
එකම දවසේ තුනම පොසිටිව් වෙන්නේ නැත්තේ ඇයි?
බොහෝ රෝගීන් සිතන්නේ ඩෙංගු සඳහා තිබෙන සියලුම පරීක්ෂණ ඕනෑම දවසක එකම ප්රතිඵලයක් ලබා දිය යුතු බවයි. නමුත් ඇත්ත වශයෙන්ම එය එසේ නොවේ.
ඩෙංගු ආසාදනය වීමේ සිට සුව වීම දක්වා ශරීරය තුළ සිදුවන වෙනස්කම් කාලයත් සමග ක්රමිකව සිදු වේ. ආසාදනය ආරම්භ වූ පසු,
- වෛරසය පෙනී යාම,
- ශරීරය එයට ප්රතිචාර දැක්වීම,
- දිගුකාලීන ප්රතිශක්තිකරණ මතකය ඇති වීම
යන දෑ සිදුවන්නේ එකිනෙකට වෙනස් අවස්ථාවලදීය. ඒ නිසා එක් එක් පරීක්ෂණය ප්රයෝජනවත් වන්නේද වෙනස් කාලවලදීය.
රෝගයේ කාලය අනුව පරීක්ෂණ වෙනස් වන්නේ ඇයි?
ඩෙංගු රෝගය ආරම්භ වූ පළමු දිනයේදී ශරීරය තුළ ඇති තත්ත්වය සහ දින කිහිපයකට පසුව ඇති තත්ත්වය එක සමාන නොවේ. රෝගය ඉදිරියට ගමන් කරන විට ශරීරයද ක්රමයෙන් වෙනස් වේ. ඒ නිසා සෑම අවස්ථාවකදීම එකම පරීක්ෂණය සුදුසු නොවේ.
| රෝගයේ අවධිය | වැඩිපුරම ප්රයෝජනවත් පරීක්ෂණය |
|---|---|
| උණ ආරම්භ වූ මුල් කාලය | ඩෙංගු NS1 |
| රෝගය ඉදිරියට යන විට | ඩෙංගු IgM |
| පසුව සහ සුව වූ පසු | ඩෙංගු IgG |
මෙම කාල රේඛාවෙන් පෙනෙන්නේ, එක් පරීක්ෂණයක් අවසන් වූ පසු තවත් පරීක්ෂණයක් ආරම්භ වන බව නොවේ. සමහර අවස්ථාවලදී මෙම පරීක්ෂණවල ප්රයෝජනවත් කාලයන් එකිනෙක සමඟ අතිච්ඡාදනය විය හැක. එම නිසා වෛද්යවරයා රෝගියාගේ රෝග ලක්ෂණ සහ රෝගය ආරම්භ වූ දිනය සලකා බලා සුදුසු පරීක්ෂණ හෝ පරීක්ෂණය තෝරා ගනී.
මේකෙන් අපිට ඉගෙන ගන්න පුළුවන් මොකක්ද?
දැන් අපි වැදගත් කරුණු දෙකක් දන්නවා.
පළමුව, ඩෙංගු NS1, IgM සහ IgG යන පරීක්ෂණ තුනම එකම දෙය සොයන්නේ නැහැ.
දෙවනුව, ඒවා එකම කාලයේදී ප්රයෝජනවත් වන්නෙත් නැහැ.
ඒ නිසා, රෝගය ආරම්භ වී ඇති දිනය පිළිබඳ නිවැරදි තොරතුරු වෛද්යවරයාට ලබා දීම ඉතා වැදගත් වේ. එය සුදුසු පරීක්ෂණය තෝරා ගැනීමටත්, ලැබෙන ප්රතිඵල නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමටත් උපකාරී වේ.
ඩෙංගු සඳහා හොඳම පරීක්ෂණය තීරණය වන්නේ රෝගය ආරම්භ වී ගෙවී ඇති කාලය අනුවයි.
මොන පරීක්ෂණයද හොඳම?
බොහෝ දෙනෙක් අසන ප්රශ්නයක් වන්නේ, "ඩෙංගු NS1 ද හොඳ? ඩෙංගු IgM ද හොඳ? නැත්නම් ඩෙංගු IgG ද හොඳ?"
මෙම ප්රශ්නයට සරල පිළිතුරක් තිබේ. මේ කිසිදු පරීක්ෂණයක් තනිවම හොඳම පරීක්ෂණය නොවේ.
එක් එක් පරීක්ෂණය සොයන්නේ එකිනෙකට වෙනස් තොරතුරුය. ඒ නිසා වෛද්යවරයාට අවශ්ය තොරතුර අනුව තෝරා ගන්නා පරීක්ෂණයද වෙනස් විය හැක. සමහර අවස්ථාවලදී එක් පරීක්ෂණයක් ප්රමාණවත් විය හැක. තවත් අවස්ථාවලදී පරීක්ෂණ දෙකක් හෝ තුනක් අවශ්ය විය හැක. එම නිසා නිර්දේශ කරන පරීක්ෂණ ගණන වැඩි වීම රෝගයේ භයානක තත්ත්වයකට පත්ව ඇතැයි අදහස් නොවේ.
අවස්ථාවට වඩාත් සුදුසු පරීක්ෂණය හෝ පරීක්ෂණ යන කාරණය පමණක් තිබෙනවා.
වෛද්යවරු පරීක්ෂණ දෙකක් හෝ තුනක් නිර්දේශ කරන්නේ ඇයි?
රෝගියාගේ තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන් තේරුම් ගැනීමට සමහර විට එක් පරීක්ෂණයකින් පමණක් ලැබෙන තොරතුරු ප්රමාණවත් නොවිය හැක. එවැනි අවස්ථාවලදී වෛද්යවරයා තවත් පරීක්ෂණ නිර්දේශ කරයි. එය සිදු කරන්නේ පළමු පරීක්ෂණය වැරදි නිසා නොව, රෝගියාගේ තත්ත්වය පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු ලබා ගැනීම සඳහාය.
පරීක්ෂණ තුනම ලිව්වා කියලා රෝගය බරපතළයි කියලා හිතන්න එපා. පරීක්ෂණ ගණන තීරණය වන්නේ වෛද්යවරයාට අවශ්ය තොරතුරු අනුවය.
ඩෙංගු රෝගය හඳුනා ගැනීමට මේ පරීක්ෂණ විතරක් ප්රමාණවත්ද?
ඩෙංගු රෝගය හඳුනා ගැනීමේදී මෙම ලේ පරීක්ෂණ ඉතා වැදගත් වුවද, වෛද්යවරයා එම ප්රතිඵල පමණක් බලා තීරණයක් ගන්නේ නැත. ඔහු හෝ ඇය සලකා බලන්නේ,
- රෝගියාගේ රෝග ලක්ෂණ,
- උණ ආරම්භ වූ දිනය,
- ශාරීරික පරීක්ෂාවේදී හමුවන ලක්ෂණ,
- සහ අවශ්ය නම් සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාව (FBC) වැනි වෙනත් රුධිර පරීක්ෂණ ප්රතිඵලද
යන සියලු තොරතුරු සමඟය.
නමුත් ඒවා සම්පූර්ණ පින්තූරය නිර්මාණය නොකරයි.
සැබෑ ජීවිතයෙන් උදාහරණ
රෝගීන් දෙදෙනෙකුටම එකම දිනයේ උණ තිබේ. එහෙත් වෛද්යවරයා ඔවුන් දෙදෙනාට එකම පරීක්ෂණ ලැයිස්තුවක් නොලිවිය හැක.
එක් රෝගියෙකුට ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාව පමණක් ප්රමාණවත් විය හැක. තවත් රෝගියෙකුට ඩෙංගු NS1 සහ ඩෙංගු IgM යන පරීක්ෂණ දෙකම අවශ්ය විය හැක. සමහර රෝගීන්ට ඩෙංගු IgM සහ ඩෙංගු IgG යන පරීක්ෂණ දෙකම ඉල්ලිය හැක. මෙය සාමාන්ය වෛද්ය තීරණයකි.
ඒ නිසා ඔබගේ වාර්තාව වෙනත් කෙනෙකුගේ වාර්තාව සමඟ සසඳා "මට මේ පරීක්ෂණය කළේ නැහැ" හෝ "මට වැඩිපුර ලේ පරීක්ෂණ ලිව්වා" යැයි නිගමනයකට නොපැමිණිය යුතුය.
එකම ඩෙංගු රෝගයට වුවද, සෑම රෝගියෙකුටම එකම පරීක්ෂණ අවශ්ය නොවේ.
වෛද්යවරයා රෝගියාගේ තත්ත්වය අනුව සුදුසු පරීක්ෂණය හෝ පරීක්ෂණ එකතුව තෝරා ගනී.
ඩෙංගු NS1, IgM සහ IgG ගැන ඇති වැරදි අදහස්
පහත දැක්වෙන්නේ රෝගීන් අතර බහුලව පවතින වැරදි අදහස් කිහිපයකි.
| වැරදි අදහස | නිවැරදි පැහැදිලි කිරීම |
|---|---|
| ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාව නෙගටිව් නම් ඩෙංගු නැහැ. | එය සෑම අවස්ථාවකදීම නිවැරදි නොවේ. වෛද්යවරයා වෙනත් තොරතුරුද සලකා බලයි. |
| ඩෙංගු IgM පොසිටිව් නම් රෝගය දරුණුයි. | ඩෙංගු IgM පරීක්ෂාවෙන් රෝගයේ බරපතළකම තීරණය කළ නොහැක. |
| ඩෙංගු IgG පොසිටිව් නම් දැන් ඩෙංගු තිබෙනවා. | බොහෝ විට එය පෙර ආසාදනයක් පිළිබඳ තොරතුරක් පෙන්වයි. |
| පරීක්ෂණ තුනම කළා නම් රෝගය භයානකයි. | නැහැ. එය වෛද්යවරයාට වැඩි තොරතුරු අවශ්ය වූ අවස්ථාවක් විය හැක. |
| එකම පරීක්ෂණයකින් ඩෙංගු ගැන හැමදේම දැනගන්න පුළුවන්. | නැහැ. එක් එක් පරීක්ෂණය ඊට නිශ්චිත වූ එකිනෙකට වෙනස් තොරතුරක් ලබා දෙයි. |
ඔබගේ වාර්තාව වෙනත් කෙනෙකුගේ වාර්තාව සමඟ සසඳන්න එපා
බොහෝ විට පවුලේ සාමාජිකයන්, මිතුරන් හෝ සමාජ මාධ්යවල පළ කරන ලද වාර්තා සමඟ තමන්ගේ වාර්තාව සසඳන රෝගීන් සිටී. මෙය වැරදි නිගමනවලට හේතු විය හැක.
එකම ඩෙංගු රෝගය තිබුණත්, රෝගය ආරම්භ වූ දිනය, පරීක්ෂණය කළ දිනය, රෝගියාගේ තත්ත්වය සහ වෛද්යවරයාට අවශ්ය තොරතුරු එකිනෙකාට වෙනස් විය හැක. ඒ නිසා පරීක්ෂණ ලැයිස්තුවත්, ප්රතිඵලත් වෙනස් වීම සාමාන්ය දෙයකි.
ඔබගේ මිතුරාට ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාව පමණක් කර තිබිය හැක. ඔබට ඩෙංගු NS1 සහ ඩෙංගු IgM යන පරීක්ෂණ දෙකම කර තිබිය හැක. මෙයින් කිසිවෙකුගේ ප්රතිකාරය හරි හෝ වැරදි බව අදහස් නොවේ.
ඔබගේ පරීක්ෂණ වාර්තාව නිවැරදිව තේරුම් ගන්නේ කෙසේද?
පරීක්ෂණ වාර්තාවක් ලැබුණු පසු, එහි ඇති Positive හෝ Negative යන වචන පමණක් බලා තීරණයකට නොපැමිණෙන්න. වෛද්යවරයා වාර්තාව කියවන්නේ සියලු පරීක්ෂණ ප්රතිඵල, රෝග ලක්ෂණ සහ රෝග ඉතිහාසය එකට සලකා බලමිනි.
- ✓ වාර්තාව ප්රවේසම් කර තබා ගන්න.
- ✓ හැකි ඉක්මනින් වෛද්යවරයාට පෙන්වන්න.
- ✓ ඔබට තේරෙන්නේ නැති කරුණු වෛද්යවරයාගෙන් අසන්න.
- ✓ තනිවම අර්ථකථනය නොකරන්න.
රෝගියා කළ යුත්තේ කුමක්ද?
ඔබට ඩෙංගු NS1, IgM හෝ IgG පරීක්ෂණයක ප්රතිඵල ලැබුණු පසු,
- අනවශ්ය ලෙස බිය නොවන්න.
- අන්තර්ජාලයේ ඇති සෑම තොරතුරක්ම ඔබට අදාළ යැයි නොසිතන්න.
- වෙනත් පුද්ගලයන්ගේ වාර්තා සමඟ ඔබගේ වාර්තාව සසඳන්න එපා.
- අවශ්ය නම් වෛද්යවරයා නිර්දේශ කරන පරිදි නැවත පරීක්ෂණ සිදු කරන්න.
රෝගය පිළිබඳ නිවැරදි තීරණයක් ගැනීමට හැකි වන්නේ ඔබගේ සම්පූර්ණ සායනික තත්ත්වය සලකා බැලූ විට පමණි.
- • පරීක්ෂණයක් "Positive" වීම පමණක් දැක බිය නොවන්න.
- • පරීක්ෂණයක් "Negative" වීම පමණක් බලා සතුටු නොවන්න.
- • ඔබගේ වාර්තාව ගැන සැකයක් ඇත්නම් වෛද්යවරයාගෙන් විමසන්න.
- • රෝග ලක්ෂණ වෙනස් වුවහොත් නැවත වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගන්න.
ඩෙංගු රුධිර පරීක්ෂණවල අරමුණ වන්නේ වෛද්යවරයාට නිවැරදි තීරණයක් ගැනීමට උපකාර කිරීමයි. එම ප්රතිඵල තනිවම අර්ථකථනය කිරීමෙන් වැරදි නිගමන ඇති විය හැක.
මිනිත්තුවකින් මතක තබා ගමු
- NS1, IgM සහ IgG යන පරීක්ෂණ තුනම එකම දෙය සොයන්නේ නැත.
- NS1 පරීක්ෂාවෙන් සොයන්නේ ඩෙංගු වෛරසයට අයත් සලකුණකි.
- IgM පරීක්ෂාවෙන් සොයන්නේ ශරීරයේ මෑතකාලීන ප්රතිශක්ති ප්රතිචාරයයි.
- IgG පරීක්ෂාවෙන් සොයන්නේ ශරීරයේ දිගුකාලීන ප්රතිශක්තිකරණ මතකයයි.
- රෝගය ආරම්භ වී ඇති කාලය අනුව සුදුසු පරීක්ෂණය වෙනස් විය හැක.
- සමහර අවස්ථාවලදී පරීක්ෂණ දෙකක් හෝ තුනක් එකට අවශ්ය විය හැක.
- වැඩිපුර පරීක්ෂණ ලිවීමෙන් රෝගය බරපතළ බව අදහස් නොවේ.
- පරීක්ෂණ වාර්තාවක් තනිවම අර්ථකථනය නොකළ යුතුය.
- වෛද්යවරයා සියලු තොරතුරු එකට සලකා බලා තීරණයක් ගනී.
ප්රධාන ඉගෙනුම් කරුණු
මෙම ලිපියෙන් මතක තබා ගත යුතු වැදගත් කරුණු පහත දැක්වේ.
සාරාංශය
ඩෙංගු NS1, ඩෙංගු IgM සහ ඩෙංගු IgG යන ඩෙංගු රුධිර පරීක්ෂණ තුනම වැදගත් වුවද, ඒවායේ අරමුණු එක සමාන නොවේ.
ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාව ඩෙංගු වෛරසයට අයත් සලකුණක් සොයන අතර, ඩෙංගු IgM පරීක්ෂාව ශරීරයේ මෑතකාලීන ප්රතිශක්ති ප්රතිචාරය පිළිබඳ තොරතුරු ලබා දෙයි. ඩෙංගු IgG පරීක්ෂාව ශරීරයේ දිගුකාලීන ප්රතිශක්තිකරණ මතකය පිළිබඳ තොරතුරු ලබා දෙයි.
ඒ නිසා සෑම රෝගියෙකුටම එකම පරීක්ෂණය සුදුසු නොවේ.
රෝගය ආරම්භ වී ගෙවී ඇති කාලය, රෝගියාගේ තත්ත්වය සහ වෛද්යවරයාට අවශ්ය තොරතුරු අනුව සුදුසු පරීක්ෂණය හෝ පරීක්ෂණ එකතුව තෝරා ගනු ලැබේ.
එමෙන්ම, මෙම පරීක්ෂණවල ප්රතිඵල සෑම විටම රෝග ලක්ෂණ සහ අනෙකුත් සායනික තොරතුරු සමඟ එකට සලකා බැලිය යුතුය.
ඩෙංගු සඳහා හොඳම පරීක්ෂණය කියලා එකක් නැහැ.
වඩාත් සුදුසු පරීක්ෂණය හෝ පරීක්ෂණ තීරණය වන්නේ රෝගය ආරම්භ වී ගෙවී ඇති කාලය, වෛද්යවරයාට අවශ්ය තොරතුරු සහ රෝගියාගේ සායනික තත්ත්වය අනුවය.
එම නිසා වෙනත් පුද්ගලයෙකුට කළ පරීක්ෂණය ඔබටත් අවශ්ය වේ යැයි සිතීම හෝ ඔබගේ වාර්තාව තනිවම අර්ථකථනය කිරීම සුදුසු නොවේ.
ඩෙංගු NS1, IgM සහ IgG යන පරීක්ෂණ තුනම එකිනෙකට අනුපූරක පරීක්ෂණ වේ. වෛද්යවරයා තෝරා ගන්නේ ඔබගේ රෝග තත්ත්වයට වඩාත් ගැළපෙන පරීක්ෂණය හෝ පරීක්ෂණයයි.
නිතර අසන ප්රශ්න (FAQs)
මේවා ඩෙංගු රෝගය පිළිබඳ එකිනෙකට වෙනස් තොරතුරු ලබා දෙන රුධිර පරීක්ෂණ තුනකි.
ඩෙංගු NS1 පරීක්ෂාවෙන් ඩෙංගු වෛරසයට අයත් සලකුණක් සොයයි. ඩෙංගු IgM පරීක්ෂාවෙන් ශරීරයේ මෑතකාලීන ප්රතිශක්ති ප්රතිචාරය පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගනී. ඩෙංගු IgG පරීක්ෂාවෙන් ශරීරයේ පෙර ඩෙංගු ආසාදනයක් පිළිබඳ ප්රතිශක්තිකරණ මතකය තිබේද යන්න තේරුම් ගැනීමට උපකාරී වේ.
බොහෝ අවස්ථාවලදී ප්රමාණවත් විය හැක.
වෛද්යවරයා ඔබගේ රෝග ලක්ෂණ, රෝගය ආරම්භ වූ කාලය සහ අවශ්ය තොරතුරු අනුව සුදුසු පරීක්ෂණ හෝ පරීක්ෂණය තෝරා ගනී. ඒ නිසා සෑම රෝගියෙකුටම පරීක්ෂණ තුනම අවශ්ය නොවේ.
සමහර අවස්ථාවලදී එක් පරීක්ෂණයකින් පමණක් ප්රමාණවත් තොරතුරු නොලැබෙන නිසා වෛද්යවරයා තවත් පරීක්ෂණ නිර්දේශ කරයි.
එයින් අදහස් වන්නේ රෝගය අනිවාර්යයෙන්ම බරපතළ බව නොවේ.
අනිවාර්යයෙන්ම එසේ කියන්න බැහැ.
වෛද්යවරයා ඔබගේ රෝග ලක්ෂණ, රෝගය ආරම්භ වූ කාලය සහ අනෙකුත් පරීක්ෂණ ප්රතිඵලද එකට සලකා බලා නිගමනයකට පැමිණේ.
බොහෝ අවස්ථාවලදී නැහැ.
ඩෙංගු IgG පොසිටිව් වීමෙන් බොහෝ විට අදහස් වන්නේ ශරීරය මීට පෙර ඩෙංගු වෛරසය හඳුනාගෙන තිබූ බවයි. එම ප්රතිඵලය පමණක් මත පදනම්ව වර්තමාන ඩෙංගු රෝගය තහවුරු කළ නොහැක.
සමහර අවස්ථාවලදී එවැනි ප්රතිඵල ලැබිය හැක.
එම ප්රතිඵලයේ තේරුම තීරණය කිරීම සඳහා වෛද්යවරයා රෝගියාගේ සම්පූර්ණ සායනික තත්ත්වය සහ අනෙකුත් පරීක්ෂණද එකට සලකා බලයි.
ඩෙංගු NS1, IgM සහ IgG පරීක්ෂණ මගින් ඩෙංගු ආසාදනය පිළිබඳ තොරතුරු ලැබෙන අතර, සම්පූර්ණ රුධිර පරීක්ෂාව (FBC) මගින් රුධිරයේ වෙනස්කම් පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු ලබා ගත හැක.
මෙම පරීක්ෂණ එකිනෙකට අනුපූරක වේ.
වඩාත් සුදුසු වන්නේ වෛද්යවරයා සමඟ සාකච්ඡා කර තීරණය කිරීමයි.
ඔබගේ රෝග තත්ත්වයට ගැළපෙන පරීක්ෂණ හෝ පරීක්ෂණය තෝරා ගැනීම සඳහා සායනික තක්සේරුවක් අවශ්ය වේ.
ඩෙංගු රුධිර පරීක්ෂණවල ප්රතිඵල පමණක් බලා තනිවම ප්රතිකාර තීරණ ගැනීම සුදුසු නොවේ.
ඔබට නොනවත්වා ඇතිවන වමනය, දරුණු බඩේ වේදනාව, ලේ ගැලීම, දැඩි දුර්වලතාව, සිහිමද ගතිය, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව, හෝ මුත්රා ප්රමාණය සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවීම ඇති වුවහොත් වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගන්න.