ඩෙංගු රෝගය වැළඳුණු බොහෝ දෙනා දින කිහිපයක් ඇතුළත සම්පූර්ණයෙන්ම සුවය ලබයි.
නමුත් රෝගීන්ගෙන් සුළු පිරිසකට රෝගය බරපතළ විය හැකි බව පෙන්වන අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ (Warning Signs) ඇති විය හැක.
මෙම ලක්ෂණ කල්තියා හඳුනා ගැනීම ඉතා වැදගත් වන්නේ, ඉක්මනින් වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීමෙන් බරපතළ සංකූලතා ඇති වීමේ අවදානම අඩු කළ හැකි නිසාය.
ඩෙංගු රෝගයේදී බොහෝ දෙනෙකු කරන ලොකුම වැරැද්දක් වන්නේ උණ අඩු වූ පමණින් සම්පූර්ණයෙන් සුව වූ බව සිතීමයි.
ඇත්ත වශයෙන්ම, සමහර රෝගීන්ට අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ පෙනෙන්නට පටන් ගන්නේ උණ අඩුවීමට පටන් ගන්නා කාලයේදීය.
ඒ නිසා උණ අඩු වුවත් ඔබගේ රෝග ලක්ෂණ පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටීම ඉතා වැදගත්ය.
මෙම ලිපියෙන් ඔබ ඉගෙන ගන්නේ,
- ඩෙංගු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ කියන්නේ මොනවාද,
- ඒවා වැදගත් වන්නේ ඇයි,
- ඒවා පෙනෙන්නේ කවදාද,
- වහාම රෝහලට යා යුතු ලක්ෂණ මොනවාද,
- සහ මෙම ලක්ෂණ පෙනුණොත් කළ යුත්තේ කුමක්ද
යන්නයි.
ඩෙංගු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ කෙටියෙන්
| ප්රශ්නය | කෙටි පිළිතුර |
|---|---|
| අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ කියන්නේ මොනවාද? | ඩෙංගු රෝගය බරපතළ විය හැකි බව පෙන්වන ලක්ෂණයි. |
| ඒවා පෙනෙන්නේ කවදාද? | බොහෝ විට උණ අඩුවීමට පටන් ගන්නා කාලයේදී. |
| එවැනි ලක්ෂණයක් තිබුණොත් කළ යුත්තේ? | වහාම වෛද්යවරයෙකු හමුවීම හෝ රෝහලක් වෙත යාම. |
| හැමෝටම මේ ලක්ෂණ ඇති වෙනවාද? | නැහැ. බොහෝ දෙනා කිසිදු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් නොමැතිව සුව වේ. |
| ලේ පරීක්ෂාවක් කරලා බලලා යන්නද? | නැහැ. අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ තිබේ නම් ප්රථමයෙන් වෛද්ය පරීක්ෂාවක් අවශ්ය වේ. |
බොහෝ ඩෙංගු රෝගීන් සම්පූර්ණයෙන් සුව වේ. නමුත් අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ පෙනුණොත් වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.
ඩෙංගු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ කියන්නේ මොනවාද?
ඩෙංගු රෝගීන් බොහෝ දෙනෙකුට උණ, හිසරදය, ඇඟපත වේදනාව සහ දුර්වල බව වැනි සාමාන්ය රෝග ලක්ෂණ ඇති වී පසුව සුවය ලැබේ.
නමුත් සමහර රෝගීන්ට රෝගය බරපතළ වී වෙනස් ආකාරයකින් රෝගය වර්ධනය විය හැක. එවැනි අවස්ථාවලදී රෝගය බරපතළ වන බව පෙන්වන විශේෂ ලක්ෂණ මුලින් ඇති විය හැක.
මේවා ඩෙංගු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ (Warning Signs) යනුවෙන් හැඳින්වේ.
මෙම ලක්ෂණ තිබීමෙන් අනිවාර්යයෙන්ම දරුණු ඩෙංගු රෝගය ඇති වී හෝ බරපතළ වන බව අදහස් නොවේ. නමුත් ඒවා ඉක්මනින්ම රෝගියාව වෛද්යවරයෙකු විසින් පරීක්ෂා කර රෝගය බරපතළ වීම වලක්වන පියවර ගත යුතු බව පෙන්වන වැදගත් සංඥාවකි.
අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් යනු බිය විය යුතු ලක්ෂණයක් නොව, වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගත යුතු බව කියන ලක්ෂණයකි.
මේවා වැදගත් ඇයි?
ඩෙංගු රෝගයේදී නිවැරදි අවස්ථාවේදී සුදුසු වෛද්ය උපකාර ලබා ගැනීමෙන් බොහෝ සංකූලතා වළක්වා ගත හැක. ඒ නිසා මෙම ලක්ෂණ හඳුනා ගැනීමේ අරමුණ රෝගීන් බිය ගැන්වීම නොව, නිවැරදි වේලාවේ නිවැරදි තීරණයක් ගැනීමට උපකාර කිරීමයි.
බොහෝ රෝගීන් අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ කල්තියා හඳුනාගෙන වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගත් විට සංකුලතා ඇති නොවී සම්පූර්ණයෙන් සුවය ලබයි.
මෙම ලිපියේ වැදගත්ම පණිවිඩය වන්නේ අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ හඳුනා ගැනීම සහ එම ලක්ෂණ ඇති නම් ප්රමාද නොවී වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීමයි.
ඩෙංගු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ සාමාන්යයෙන් මතුවන්නේ රෝගයේ කුමන කාල පරාසයේද?
ඩෙංගු රෝගය ගැන ඇති ලොකුම වැරදි අවබෝධයක් වන්නේ "උණ අඩු වුණා නම් දැන් සුව වෙනවා" යන්නයි.
ඇත්ත වශයෙන්ම බොහෝ රෝගීන් එසේ සුවය ලබයි. නමුත් සමහර රෝගීන්ට රෝගය වඩා බරපතළ වීමට පටන් ගන්නේ උණ අඩුවීමත් සමගයි.
ඒ නිසා උණ අඩු වූ පමණින් ඔබ සම්පූර්ණයෙන් සුව වී ඇතැයි සිතා අවධානය අඩු කිරීම සුදුසු නොවේ. මෙම කාලයේදී ඔබගේ රෝග ලක්ෂණ හොඳින් නිරීක්ෂණය කිරීම ඉතා වැදගත්ය.
මේ හේතුව නිසාම වෛද්යවරු උණ අඩු වූ පසුවත් නැවත පරීක්ෂාවට පැමිණෙන ලෙසත්, අවශ්ය නම් නැවත FBC පරීක්ෂාවක් කරන ලෙසත් උපදෙස් ලබා දෙයි.
උණ අඩුවීම යනු සෑම විටම ඩෙංගු රෝගය අවසන් වූ බව නොවේ.
ඩෙංගු රෝගයේ අවදානම් අවධිය (Critical Phase) කියන්නේ මොනවාද?
ඩෙංගු රෝගය සෑම රෝගියෙකුගේම එකම ආකාරයෙන් වර්ධනය නොවේ. බොහෝ දෙනා කිසිදු සංකූලතාවක් නොමැතිව සුවය ලබයි.
නමුත් සමහර රෝගීන්ට උණ අඩුවීමට පටන් ගන්නා කාලයේදී ශරීරයේ වෙනස්කම් ඇති විය හැක. මෙම කාලය ඩෙංගු රෝගයේ අවදානම් අවධිය ලෙස හැඳින්වේ.
මෙයින් අදහස් වන්නේ සෑම රෝගියෙකුම බරපතළ තත්ත්වයට පත්වන බව නොවේ. එයින් අදහස් වන්නේ, මෙම කාලයේදී අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ පෙනෙනවාද යන්න පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතු බවයි.
මේ හේතුව නිසා වෛද්යවරයා ඔබට නැවත පරීක්ෂාවට එන්න, නැවත රුධිර පරීක්ෂාවක් කරන්න, මුත්රා ප්රමාණය නිරීක්ෂණය කරන්න සහ ප්රමාණවත් දියර ලබා ගන්න යන උපදෙස් ලබා දිය හැක.
අවදානම් අවධියක් තිබෙනවා කියන්නේ අනිවාර්යයෙන්ම බරපතළ ඩෙංගු රෝගයක් ඇති වන බව නොවේ. එය වඩාත් අවධානයෙන් සිටිය යුතු කාලයක් යන්නයි.
උණ අඩුවෙද්දීත් රෝගය බරපතළ විය හැක්කේ ඇයි?
බොහෝ වෛරස් රෝගවලදී උණ අඩු වූ පසු රෝගියා ක්රමයෙන් සුවය ලබයි. එම නිසා ඩෙංගු රෝගීන් සහ ඔවුන්ගේ පවුලේ අයද බොහෝ විට එම දේම බලාපොරොත්තු වෙති.
නමුත් ඩෙංගු රෝගය සෑම විටම එසේ හැසිරෙන්නේ නැත. උණ අඩුවෙද්දී සමහර රෝගීන්ට අලුත් රෝග ලක්ෂණ ඇති වීමට පටන් ගත හැක. ඒවා තමයි මෙම ලිපියේ විස්තර කරන අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ.
ඒ නිසා උණ අඩු වන කාලයේ ඔබගේ ශරීරයේ සිදුවන වෙනස්කම් පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටීම ඉතා වැදගත්ය.
උණ අඩු වුණා කියලා නිරීක්ෂණය (monitoring) නතර කරන්න එපා.
ඩෙංගු රෝගයේ සාමාන්ය කාල රේඛාව
සෑම රෝගියෙකුම එකම ආකාරයෙන් සුව නොවුණත්, බොහෝ දෙනාගේ ඩෙංගු රෝගය පහත ආකාරයට ඉදිරියට යයි.
ඩෙංගු රෝගයේදී උණට වඩා වැදගත් වන්නේ රෝගියාගේ සමස්ත තත්ත්වයයි.
ඊළඟට ඉගෙන ගනිමු
දැන් ඔබ දන්නවා අවදානම් අවධිය යනු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ මතුවන කාලය කියලා. ඊළඟ කොටස්වලින් අපි මෙම අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ කාණ්ඩ අනුව සරලව විස්තර කරමු.
බඩ සහ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය හා සම්බන්ධ අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ
ඩෙංගු රෝගයේදී ඇඟපත වේදනාව, ආහාර අරුචිය හෝ සුළු ඔක්කාරය වැනි ලක්ෂණ ඇති විය හැක. නමුත් තද බඩේ වේදනාව සහ දිගින් දිගටම වමනය යාම සාමාන්ය රෝග ලක්ෂණ ලෙස නොගත යුතුය.
මෙම ලක්ෂණ ඩෙංගු රෝගය වඩා බරපතළ විය හැකි බව පෙන්වන වැදගත් අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ අතරට අයත් වේ. ඒ නිසා මෙම ලක්ෂණ ඇති වුවහොත් නිවසේ බලා සිටීම වෙනුවට වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීම වැදගත්ය.
සාමාන්ය අපහසුතාව සහ අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ වෙන් කර හඳුනා ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.
තද බඩේ වේදනාව
සමහර ඩෙංගු රෝගීන්ට බඩේ තද වේදනාවක් ඇති විය හැක. මෙම වේදනාව දිගටම පැවතිය හැක, ක්රමයෙන් වැඩි විය හැක, හෝ සාමාන්ය බඩේ අපහසුතාවයකට වඩා ප්රබල විය හැක.
එවැනි වේදනාවක් ඇති වුවහොත් එය සාමාන්ය රෝග ලක්ෂණයක් ලෙස ගෙන නොසලකා හරින්න එපා.
තද බඩේ වේදනාවක් ඇති වුවහොත්, වහාම වෛද්යවරයෙකු හෝ රෝහලක් වෙත යන්න. වේදනාව අඩුවේදැයි බලා සිටීම සුදුසු නොවේ.
තද බඩේ වේදනාව ඩෙංගු රෝගයේ වැදගත් අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයකි.
දිගින් දිගටම වමනය යෑම
එක් වරක් පමණක් වමනය යෑම අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් ලෙස නොසැලකේ. නමුත් වමනය නැවත නැවත සිදුවේ නම්, දියර පානය කරගත නොහැකි නම්, හෝ තත්ත්වය ක්රමයෙන් නරක අතට හැරේ නම්, එය වහාම වෛද්ය පරීක්ෂාවක් අවශ්ය කරන තත්වයකි.
වමනය දිගටම පැවතීම නිසා ශරීරයට අවශ්ය දියර ප්රමාණය ලබා ගැනීම අපහසු විය හැක.
දිගින් දිගටම වමනය පවතිනවා නම්, වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගන්න.
නැවත නැවත වමනය යෑම සාමාන්ය ඩෙංගු රෝග ලක්ෂණයක් ලෙස ගෙන නොසලකා හරින්න එපා.
ලේ ගැලීමේ අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ
ඩෙංගු රෝගීන්ට විවිධ ආකාරයේ ලේ ගැලීම් ඇති විය හැක. ඒවා සුළු ලෙස පෙනුණත්, ඒවා නොසලකා හැරීම සුදුසු නොවේ. ලේ ගැලීම ඇති වීමට හේතුව වෛද්යවරයා විසින් නිගමනය කළ යුතුය.
ලේ ගැලීමක් ලෙස පෙනෙන්නට පුළුවන් දේ:
- නාසයෙන් ලේ ගැලීම
- දත් මැදීමේදී විදුරුමස්වලින් ලේ ගැලීම
- වමනය සමඟ ලේ පිටවීම
- කළු පාට මල පිටවීම
- මල සමඟ ලේ පිටවීම
- මුත්රා සමඟ ලේ පිටවීම
- වෙනදාට වඩා අධික මාසික රුධිර වහනය
මෙවැනි ලේ ගැලීමක් ඇති වුවහොත්, වහාම වෛද්යවරයෙකු හමුවන්න නැත්නම් රෝහලක් වෙත යන්න. ලේ ගැලීම සුළු ප්රමාණයකින් සිදු වුවත් එය නොසලකා හැරීම සුදුසු නොවේ.
ඩෙංගු රෝගයේදී ඇතිවන අලුත් ලේ ගැලීමක් සෑම විටම වෛද්යවරයෙකු විසින් පරීක්ෂා කළ යුතුය.
මෙම ලක්ෂණ "අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ" ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇයි?
මෙම ලක්ෂණවල අරමුණ රෝගීන් බිය ගැන්වීම නොවේ. ඒ වෙනුවට, රෝගියාට ඉක්මනින් වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීමට අවශ්ය බව දැනුම් දීමයි.
රෝගීන් මෙම ලක්ෂණ හඳුනාගෙන කල්තියා වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගත් විට සංකුලතා ඇති නොවී සම්පූර්ණයෙන් සුවය ලබයි.
අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ කල්තියා හඳුනා ගැනීමෙන් බරපතළ සංකූලතා ඇති වීමට පෙර ප්රතිකාර ලබා ගැනීමට හැකි වේ.
මොළය සහ ශරීරය සම්බන්ධ අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ
ඩෙංගු රෝගයේදී යම් දුර්වල බවක් සහ මහන්සියක් දැනීම සාමාන්ය දෙයකි. නමුත් සමහර රෝගීන්ට එම ලක්ෂණ බරපතළ මට්ටමින් ඇති විය හැක.
උදාහරණ ලෙස,
- අසාමාන්ය ලෙස නිදිමත වීම
- කතා කිරීමට හෝ අවදි කිරීමට අපහසු වීම
- හදිසියේ නොසන්සුන් වීම
- ව්යාකූල ලෙස හැසිරීම
- වෙනදාට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස හැසිරීම වෙනස් වීම
මෙවැනි වෙනස්කම් පවුලේ සාමාජිකයන් බොහෝ විට රෝගියාට පෙර හඳුනා ගනී.
මෙවැනි වෙනස්කම් පෙනුණොත්, බලා නොසිට වහාම රෝහලක් වෙත යන්න.
සාමාන්ය මහන්සිය සහ අසාමාන්ය නිදිමත එකම දෙයක් නොවේ.
හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව
බොහෝ ඩෙංගු රෝගීන්ට හුස්ම ගැනීම සාමාන්ය ලෙස සිදුවේ. නමුත් හදිසියේ
- හුස්ම ගැනීමට අපහසු වීම
- හුස්ම ගැනීම වේගවත් වීම
- ප්රමාණවත් ලෙස හුස්ම ගත නොහැකි බව දැනීම
- කතා කරන විට හුස්ම හිරවීම
වැනි ලක්ෂණ ඇති වුවහොත්, එය තව දුරටත් බලා සිටිය හැකි තත්ත්වයක් නොවේ.
හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයක් ඇති වුවහොත්, වහාම ළඟම ඇති රෝහලට යන්න.
හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයක් ඇති වුවහොත් නිවසේ ප්රතිකාර කිරීම සුදුසු නොවේ.
වෛද්යවරයා පමණක් හඳුනාගන්නා අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ
ඩෙංගු රෝගයේ WHO (ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ) අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ අතර අක්මාව විශාල වීම ද ඇතුළත් වේ. මෙය බොහෝ රෝගීන්ටම හඳුනා ගත නොහැක.
වෛද්යවරයා බඩ පරීක්ෂා කිරීමේදී අක්මාව විශාල වී තිබේද යන්න නිගමනය කරයි. ඒ නිසා, නිවසේදී ඔබ අක්මාව පරීක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කිරීම අවශ්ය නොවේ.
අක්මාව විශාල වී තිබේද යන්න තීරණය කරන්නේ වෛද්යවරයායි.
සීතල, තෙත් සම, ක්ලාන්තය හෝ ඇද වැටීම
සමහර රෝගීන්ට,
- ක්ලාන්ත ගතිය
- නැගිටින විට කරකැවිල්ල
- ඇද වැටීම
- අත් සහ පාද සීතල වීම
- සම තෙත් සහ සීතල වීම
- හදිසියේ ඉතා දුර්වල වීම
වැනි ලක්ෂණ ඇති විය හැක. මෙවැනි ලක්ෂණ ඇත්නම්, එය හදිසි වෛද්ය තත්ත්වයක් ලෙස සැලකිය යුතුය.
ප්රමාද නොකර, වහාම රෝහලකට යන්න. රෝගියාට ක්ලාන්ත ගතිය තිබේ නම්, තමන්ම වාහනය පදවාගෙන යාම සුදුසු නොවේ.
සීතල, තෙත් සම සහ ක්ලාන්තය ඇති වුවහොත් වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගන්න.
ඩෙංගු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ හත කෙටියෙන්
| අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ | රෝගියාට පෙනෙන ආකාරය |
|---|---|
| තද බඩේ වේදනාව | නොනැවතෙන හෝ වැඩිවන බඩේ වේදනාව |
| දිගින් දිගටම වමනය | නැවත නැවත වමනය වීම හෝ දියර පානය කළ නොහැකි වීම |
| ලේ ගැලීම | නාසයෙන්, විදුරුමස්වලින් හෝ වෙනත් ස්ථානවලින් ලේ ගැලීම |
| අධික නිදිමත හෝ නොසන්සුන් බව | වෙනදාට වඩා අසාමාන්ය හැසිරීම |
| හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව | හුස්ම ගැනීමට අපහසු වීම හෝ හුස්ම ගැනීම වේගවත් වීම |
| අක්මාව විශාල වීම | වෛද්යවරයාගේ පරීක්ෂාවේදී හඳුනා ගනී |
| සීතල, තෙත් සම හෝ ක්ලාන්තය | රුධිර සංසරණයේ ගැටලුවක් පෙන්නුම් කරයි |
මෙම ලක්ෂණ සියල්ලම මතක තබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම අවශ්ය නැත. වැදගත් වන්නේ, මෙවැනි ලක්ෂණයක් ඇති වූ විට නිවසේ බලා නොසිට වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීමයි.
අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ එකක් තිබුණත් වහාම වෛද්ය පරීක්ෂාවක් අවශ්ය වේ.
දැන් ඔබ ඩෙංගු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ සියල්ලම හඳුනාගෙන ඇත. ඊළඟ කොටසින්, මෙවැනි ලක්ෂණයක් ඇති වුවහොත් ඔබ කළ යුත්තේ කුමක්ද සහ රෝහලට යා යුත්තේ කවදාද යන්න සරලව බලමු.
අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් ඇති වුණොත් කළ යුත්තේ කුමක්ද?
බොහෝ රෝගීන් මුලින්ම සිතන්නේ "තව ටිකක් බලමු" හෝ "හෙට උදේ ගියොත් ඇති" කියලාය. නමුත් ඩෙංගු රෝගයේදී මෙවැනි ප්රමාදයක් සමහර විට අනවශ්ය විශාල අවදානමක් ඇති කළ හැක.
අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් ඇති වීමෙන් අනිවාර්යයෙන්ම ඩෙංගු රෝගයේ තත්වය දරුණු වී ඇති බව අදහස් නොවේ. නමුත්, රෝගියා වහාම වෛද්යවරයෙකු විසින් පරීක්ෂා කළ යුතු බව එයින් පෙන්වයි.
කල්තියා වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීමෙන් බරපතළ සංකූලතා ඇති නොවී සුවය ලබා ගැනීමට ඔබට හැකි වනු ඇත.
එක අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් තිබුණත් වෛද්ය පරීක්ෂාවක් අවශ්ය වේ.
නිවසේ සිටිය හැක්කේ කුමන කාලයේද?
බොහෝ ඩෙංගු රෝගීන්ට රෝහලේ නතර වීම අවශ්ය නොවේ. වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් අනුව ප්රමාණවත් දියර පානය කිරීම, විවේක ගැනීම, නියමිත වේලාවට වෛද්ය පරීක්ෂාවට යාම සහ අවශ්ය නම් නැවත රුධිර පරීක්ෂණ කිරීම ප්රමාණවත් විය හැක.
නමුත්, අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් ඇති වූ පසු, නිවසේ සිට බලා සිටීම සුදුසු නොවේ.
නිවසේ සිට ප්රතිකාර කිරීම ආරක්ෂිත වන්නේ අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ නොමැති විට පමණි.
වහාම රෝහලට යා යුත්තේ කුමන අවස්ථාවලදීද?
ඔබට තද බඩේ වේදනාව, දිගින් දිගටම වමනය යාම, ලේ ගැලීම, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව, අධික නිදිමත, නොසන්සුන් බව, ක්ලාන්තය හෝ මෙම ලිපියේ සඳහන් වෙනත් අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් ඇති වුවහොත්, වහාම වෛද්යවරයෙකු හමුවන්න නැතහොත් රෝහලක් වෙත යන්න.
උණ අඩු වී තිබීම, පෙර රුධිර පරීක්ෂාවන් සාමාන්ය වීම, හෝ කලින් දිනයේ සුවයෙන් සිටීම — මෙම කිසිවක් ඒ තීරණය වෙනස් නොකරයි.
සරල උදාහරණ
දින කිහිපයකට පසු රෝගියාගේ උණ අඩු විය. පවුලේ අය සිතුවේ රෝගය සුව වෙමින් පවතින බවයි. නමුත් එදා සවස රෝගියාට තද බඩේ වේදනාවක් ඇති විය. ඔවුන් වහාම රෝහලට ගිය අතර, වෛද්යවරු රෝගියා නිරීක්ෂණය කර සුදුසු ප්රතිකාර ලබා දුන්හ. රෝගියා සම්පූර්ණයෙන් සුවය ලැබීය.
ඉගෙන ගත යුතු කරුණ: උණ අඩු වීමෙන් පමණක් ඩෙංගු රෝගය අවසන් වූ බව අදහස් නොවේ.
රෝගියෙකුට නැවත නැවත වමනය ගියේය. ඔහු මුලින්ම සිතුවේ මෙය සාමාන්ය දෙයක් බවයි. නමුත් වමනය නතර නොවූ නිසා වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගත්තේය. වෛද්යවරයා රෝගියා පරීක්ෂා කර අවශ්ය ප්රතිකාර සිදු කළේය.
ඉගෙන ගත යුතු කරුණ: අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ නොසලකා හැරීම වෙනුවට ඉක්මනින් වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීම වඩාත් ආරක්ෂිතය.
ප්රමාද නොවීම වැදගත් වන්නේ ඇයි?
අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ තිබුණත්, ඒවා නොසලකා හැරීම හෝ ප්රමාද වීම නිසා අවදානම වැඩි වේ.
අනෙක් අතට, නිවැරදි වෙලාවේ වෛද්යවරයෙකු වෙත යාමෙන්, රෝගියාගේ තත්ත්වය නිවැරදිව තක්සේරු කර අවශ්ය ප්රතිකාර හෝ නිරීක්ෂණය ලබා දිය හැක. මෙය ඩෙංගු රෝගය ආරක්ෂිතව සුව කර ගැනීමට ඉතා වැදගත් වේ.
අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ ඇති වූ විට බලා සිටීම වෙනුවට වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීම සැමවිටම ආරක්ෂිත තීරණයයි.
ඩෙංගු රෝගීන් බහුලව කරන වැරදි
ඩෙංගු රෝගයෙන් බොහෝ දෙනා සම්පූර්ණයෙන් සුවය ලබන අතර, එය සිදුවීමට නිවැරදි නිරීක්ෂණය සහ නිසි වේලාවේ වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
| නිතර සිදුවන වැරැද්ද | නිවැරදි දේ |
|---|---|
| උණ අඩු වුණා, දැන් සුවයි. | උණ අඩු වීමෙන් පමණක් සුව වූ බව අදහස් නොවේ. |
| හෙට වෙනකම් බලලා රෝහලට යමු. | අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ තිබේ නම් වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගන්න. |
| ඊයේ FBC එක හොඳයි, අදත් ප්රශ්නයක් නැහැ. | ඩෙංගු රෝගයේදී තත්ත්වය කාලයත් සමඟ වෙනස් විය හැක. |
| රුධිර පට්ටිකා සංඛ්යාව සාමාන්ය නම් අවදානමක් නැහැ. | ඩෙංගු රෝගයේදී රුධිර පට්ටිකා සංඛ්යාව පමණක් නොව සමස්ත රෝග තත්ත්වයම සලකා බැලිය යුතුය. |
| අන්තර්ජාලයේ කියලා තිබුණේ වෙනස් දෙයක්. | ඔබගේ තත්ත්වය පිළිබඳ තීරණය කළ යුත්තේ ඔබේ වෛද්යවරයායි. |
ඩෙංගු රෝගයේදී රෝග ලක්ෂණවල වෙනස්වීම රුධිර පරීක්ෂාවක ප්රතිඵලයකට වඩා වැදගත් වේ.
පවුලේ සාමාජිකයන් අවධානයෙන් සිටිය යුතු දේ
රෝගියාට තමන්ගේ තත්ත්වයේ වෙනස්වීම් සෑම විටම හඳුනා ගැනීමට නොහැකි විය හැක. ඒ නිසා පවුලේ සාමාජිකයන් සහ රෝගියා රැකබලා ගන්නන් අවධානයෙන් සිටීම වැදගත්ය.
අවධානයෙන් සිටින්න, රෝගියාට:
- වෙනදාට වඩා අධික නිදිමතක් තිබේද?
- තද බඩේ වේදනාවක් ඇති වී තිබේද?
- දිගින් දිගටම වමනය යනවාද?
- ලේ ගැලීමක් තිබේද?
- හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයක් තිබේද?
- පිට වන මුත්රා ප්රමාණය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී තිබේද?
- හදිසියේ තත්ත්වය නරක අතට හැරී තිබේද?
මෙවැනි වෙනස්කම් ඔබට පෙනේ නම්, ප්රමාද නොකර වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගන්න.
වෛද්යවරයා නැවත FBC පරීක්ෂාවක් ඉල්ලන්නේ ඇයි?
බොහෝ රෝගීන් අසන ප්රශ්නයක් වන්නේ "ඊයේ FBC එක කළා. අද ආයෙත් ඇයි?" යන්නයි.
එයට හේතුව, ඩෙංගු රෝගයේදී රුධිර පරීක්ෂණවල ප්රතිඵල එකම ලෙස නොපවතින බැවිනි. රෝගයේ අවධිය අනුව ඒවා වෙනස් විය හැක.
එබැවින් වෛද්යවරයා රෝග ලක්ෂණ, ශාරීරික පරීක්ෂාව සහ රුධිර පරීක්ෂණ එකට සලකා බලා නැවත FBC පරීක්ෂාවක් අවශ්යද යන්න තීරණය කරයි. ආශ්රිත ලිපිය: NS1 vs IgM vs IgG — ඩෙංගු ලේ පරීක්ෂණ.
නැවත FBC පරීක්ෂාවක් ඉල්ලීමෙන් අනිවාර්යයෙන්ම රෝගය බරපතළ වී ඇති බව අදහස් නොවේ.
නිවසේ සිටින විට ඔබ නිරීක්ෂණය කළ යුතු දේ
ඔබගේ වෛද්යවරයා නිවසේ ප්රතිකාර කිරීම සුදුසු බව පවසා ඇත්නම්, ඔබගේ තත්ත්වය දිගටම නිරීක්ෂණය කරන්න. විශේෂයෙන් ප්රමාණවත් ලෙස දියර පානය කරනවාද, මුත්රා සාමාන්ය ලෙස පිටවෙනවාද, අලුත් අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ ඇති වී තිබේද, සහ තත්ත්වය පෙර දිනට වඩා හොඳද නරකද යන්න පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටින්න.
දිනපතා මේ දේවල් කිරීමට මතක තබා ගන්න:
- වෛද්යවරයා උපදෙස් දුන් පරිදි දියර පානය කරන්න.
- නියමිත ඖෂධ පමණක් භාවිතා කරන්න.
- නැවත පරීක්ෂාවට යාම අතපසු නොකරන්න.
- FBC පරීක්ෂාවක් නිර්දේශ කර ඇත්නම් නියමිත දිනයේදී එය සිදු කරන්න.
- අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ තිබේදැයි අවධානයෙන් සිටින්න.
- තත්ත්වය නරක අතට හැරේ නම් වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගන්න.
වැදගත්ම කරුණ
ඩෙංගු රෝගයේදී බරපතළ සංකූලතා වළක්වා ගැනීමට තිබෙන හොඳම ක්රමයක් වන්නේ, අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ කල්තියා හඳුනා ගැනීම සහ ප්රමාද නොකර වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීමයි.
බොහෝ රෝගීන් නිසි වේලාවේ වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගත් විට සංකුලතා වලින් තොරව සම්පූර්ණයෙන් සුවය ලබයි.
අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ නොසලකා හරින්න එපා. ඉක්මනින් වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීමෙන් බොහෝ සංකූලතා වළක්වා ගත හැක.
විනාඩියකින් මතක තබා ගමු
මේ කරුණු පහ මතක තබා ගන්න:
- බොහෝ ඩෙංගු රෝගීන් සම්පූර්ණයෙන් සුව වේ.
- අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ බොහෝ විට ඇති වන්නේ උණ අඩුවීමට පටන් ගන්නා කාලයේදීය.
- තද බඩේ වේදනාව, දිගින් දිගටම වමනය යෑම, ලේ ගැලීම, අධික නිදිමත හෝ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව නොසලකා හරින්න එපා.
- එක අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් තිබුණත් වහාම වෛද්යවරයෙකු හමුවන්න නැත්නම් රෝහලකට යන්න.
- නිවැරදි වෙලාවේදී වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීමෙන් බොහෝ සංකූලතා වළක්වා ගත හැක.
කෙටි සාරාංශ වගුව
| ප්රශ්නය | කෙටි පිළිතුර |
|---|---|
| ඩෙංගු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ කියන්නේ මොනවාද? | රෝගය වඩා බරපතළ විය හැකි බව පෙන්වන ලක්ෂණයි. |
| ඒවා මතුවන්නේ කුමන කාලයේද? | බොහෝ විට උණ අඩුවීමට පටන් ගන්නා කාලයේදී. |
| එක ලක්ෂණයක් තිබුණොත් කළ යුත්තේ? | වහාම වෛද්ය පරීක්ෂාවක් ලබා ගන්න. |
| උණ අඩු වුණා නම් සම්පූර්ණයෙන් සුවද? | නැහැ. තවදුරටත් නිරීක්ෂණය අවශ්ය වේ. |
| හැමෝටම අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ ඇති වෙනවාද? | නැහැ. බොහෝ රෝගීන් කිසිදු සංකූලතාවක් නොමැතිව සුවය ලබයි. |
සාරාංශය
ඩෙංගු රෝගයෙන් පෙළෙන බොහෝ දෙනා කිසිදු බරපතළ සංකූලතාවක් නොමැතිව සම්පූර්ණයෙන් සුවය ලබයි.
එහෙත් සුළු පිරිසකට රෝගය වඩා බරපතළ විය හැකි බව පෙන්වන අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ ඇති විය හැක. මෙම ලක්ෂණ බොහෝ විට ඇති වන්නේ උණ අඩුවීමට පටන් ගන්නා අවධියේදී වන අතර, ඒ නිසා උණ අඩු වූ පමණින් රෝගය අවසන් වී ඇතැයි සිතිය නොහැක.
තද බඩේ වේදනාව, දිගින් දිගටම වමනය යෑම, ලේ ගැලීම, අධික නිදිමත, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව, හෝ හදිසි දුර්වල වීම වැනි ලක්ෂණ මතු වූ විට ප්රමාද නොකර වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගත යුතුය.
ප්රමාද නොවී නිවැරදි වෙලාවේ වෛද්ය පරීක්ෂාවක් ලබා ගැනීමෙන් බොහෝ රෝගීන්ට ආරක්ෂිතව සුවය ලබා ගත හැක.
මෙම ලිපියේ වැදගත්ම පණිවිඩය
ඩෙංගු රෝගයේදී උණ අඩු වීමෙන් පමණක් සුව වූ බව නිගමනය කළ නොහැක.
එක අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් තිබුණත් වහාම වෛද්යවරයෙකු හමු වන්න, නැත්නම් රෝහලක් වෙත යන්න.
ඊළඟට කියවිය යුතු ලිපිය
මෙම ලිපියෙන් පැහැදිළි කෙරෙන දෑ:
- 📌 හැම ඩෙංගු රෝගියෙකුම රෝහලක නතර කළ යුතුද?
- 📌 වෛද්යවරු ඩෙංගු රෝගියෙකු රෝහලට ඇතුළත් කිරීමට තීරණය කරන්නේ කෙසේද?
- 📌 නිරීක්ෂණය සඳහා රෝහලකට ඇතුළත් කළ යුත්තේ කුමන අවස්ථාවේද?
ඩෙංගු රෝගියෙකු රෝහලට ඇතුළත් කළ යුත්තේ කවදාද? — (ළඟදීම)
මෙම ලිපිය සෞඛ්ය අධ්යාපනය සඳහා පමණක් සකස් කර ඇත. එය වෛද්ය උපදෙස් හෝ ප්රතිකාර සඳහා ආදේශකයක් නොවේ.
ඔබට හෝ ඔබ රැකබලා ගන්නා ඩෙංගු රෝගියෙකුට තද බඩේ වේදනාව, දිගින් දිගටම වමනය යාම, ලේ ගැලීම, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව, අධික නිදිමත, ව්යාකූල බව, සීතල තෙත් සම, ක්ලාන්තය, පිට වන මුත්රා ප්රමාණය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වීම, හෝ හදිසියේ තත්ත්වය නරක අතට හැරීම වැනි ලක්ෂණ ඇති වුවහොත්, වහාම ළඟම ඇති රෝහලට යන්න.