රුධිර සීනි (Blood Glucose) පරීක්ෂණ යනු ශ්රී ලංකාවේ සහ ලෝකයේ බහුලවම සිදු කරන වෛද්ය පරීක්ෂණ අතරින් එකකි. නමුත් බොහෝ දෙනාට තම පරීක්ෂණ වාර්තාවේ අගයන් සාමාන්යද, සීමාව ඉක්මවා තිබේද, දියවැඩියාවක් ද යන්න නිවැරදිව තේරුම් ගැනීම අපහසු වේ.
ලැබ් වාර්තා වල රුධිර සීනි අගයන් සාමාන්යයෙන් මෙවැනි ඒකක වලින් දක්වයි:
මෙම ලිපියෙන් දියවැඩියා හඳුනා ගැනීමට භාවිතා කරන ප්රධාන සීනි පරීක්ෂණ සියල්ලේම සාමාන්ය අගයන්, ඒවායේ අර්ථය, සහ වෛද්ය උපදෙස් අවශ්ය වන අවස්ථා පැහැදිලි කරයි.
රුධිර සීනි යනු කුමක්ද?
රුධිරයේ ඇති ග්ලූකෝස් (Glucose) ශරීරයට අවශ්ය ප්රධාන ශක්ති ප්රභවයකි. ඉන්සියුලින් (Insulin) නම් හෝමෝනය මගින් ග්ලූකෝස් රුධිරයෙන් ශරීරයේ සෛල තුළට ගෙන යයි.
රුධිර සීනි මට්ටම දිගු කාලයක් වැඩි වීම පහත තත්ත්වයන් නිසා සිදුවිය හැක:
බහුලව භාවිතා වන සීනි පරීක්ෂණ: FBS (Fasting Blood Sugar), PPBS, RBS (Random Blood Sugar), OGTT, සහ HbA1c.
1. නිරාහාර රුධිර සීනි පරීක්ෂණය (FBS/FPG)
මෙය අවම වශයෙන් පැය 8ක් නිරාහාරව සිට පරීක්ෂා කරන සීනි මට්ටමයි. රෝග නිර්ණය සහ දියවැඩියා රෝගීන් නිරීක්ෂණය කිරීමේදී බහුලවම භාවිතා වන පරීක්ෂාවකි.
සාමාන්ය FBS අගයන්
| ප්රතිඵලය | mg/dL | mmol/L | තත්ත්වය |
|---|---|---|---|
| සාමාන්ය | 100 ට අඩු | 5.6 ට අඩු | සාමාන්ය |
| පූර්ව දියවැඩියාව | 100–125 | 5.6–6.9 | Prediabetes |
| දියවැඩියාව | 126 හෝ ඊට වැඩි | 7.0 හෝ ඊට වැඩි | Diabetes |
- සාමාන්යයෙන් වතුර පානය කළ හැක
- තේ, කෝපි, කිරි, සීනි සහිත පානයන් ප්රතිඵලයට බලපායි
- ආතතිය, රෝග තත්ත්වයන් සහ සමහර ඖෂධ නිසාද සීනි තාවකාලිකව වැඩි විය හැක
FBS ගැන සම්පූර්ණ විස්තරය සඳහා: FBS පරීක්ෂාව — සිංහලෙන් →
2. ආහාරයෙන් පසු සීනි පරීක්ෂණය (PPBS)
මෙය ආහාර ගැනීමෙන් පැය 2කට පසු පරීක්ෂා කරන සීනි මට්ටමයි.
සාමාන්ය PPBS අගයන්
| ප්රතිඵලය | mg/dL | mmol/L | තත්ත්වය |
|---|---|---|---|
| සාමාන්ය | 140 ට අඩු | 7.8 ට අඩු | සාමාන්ය |
| පූර්ව දියවැඩියාව | 140–199 | 7.8–11.0 | Prediabetes |
| දියවැඩියාව | 200 හෝ ඊට වැඩි | 11.1 හෝ ඊට වැඩි | Diabetes |
PPBS ගැන සම්පූර්ණ විස්තරය: PPBS පරීක්ෂාව — සිංහලෙන් →
3. අහඹු රුධිර සීනි පරීක්ෂණය (RBS)
මෙය ඕනෑම වේලාවක — නිරාහාරව සිටීම අවශ්ය නොවේ — පරීක්ෂා කළ හැකි සීනි මට්ටමකි. දියවැඩියා ලක්ෂණ ඇති රෝගියෙකු ක්ෂණිකව ස්ක්රීනිං කිරීමට භාවිතා කරයි.
RBS අර්ථකථනය
| ප්රතිඵලය | mg/dL | mmol/L | තත්ත්වය |
|---|---|---|---|
| සාමාන්ය වශයෙන් | 140 ට අඩු | 7.8 ට අඩු | සාමාන්ය |
| දියවැඩියාවට සැක | 200 හෝ ඊට වැඩි | 11.1 හෝ ඊට වැඩි | සැකසහිත |
RBS 200 mg/dL ට වැඩි නම් — දියවැඩියාවට සැක කරන ලක්ෂණ
- අධික පිපාසය
- නිතර මුත්රා කිරීම
- බර අඩුවීම
- අධික තෙහෙට්ටුව
- පෙනීම අඳුරු වීම
4. Oral Glucose Tolerance Test (OGTT)
මෙම පරීක්ෂණයෙන් ශරීරය ග්ලූකෝස් හසුරුවන ආකාරය පරීක්ෂා කරයි. ගර්භණී දියවැඩියාව හඳුනා ගැනීමට සහ සීමාවට ආසන්න FBS අගයන් ඇති රෝගීන් ස්ක්රීනිං කිරීමට ප්රධාන ලෙස භාවිතා වේ.
පරීක්ෂණ ක්රමය
- 1 රෝගියා පැය 8ක් නිරාහාරව සිටියි
- 2 75g ග්ලූකෝස් ද්රාවණයක් (ගර්භිනි නම් 75g) පානය කරයි
- 3 පැය 2කට පසු රුධිර සීනි නැවත පරීක්ෂා කරයි
OGTT සාමාන්ය අගයන් (ගර්භිනි නොවන)
| ප්රතිඵලය | mg/dL | mmol/L | තත්ත්වය |
|---|---|---|---|
| සාමාන්ය | 140 ට අඩු | 7.8 ට අඩු | සාමාන්ය |
| පූර්ව දියවැඩියාව | 140–199 | 7.8–11.0 | Prediabetes |
| දියවැඩියාව | 200 හෝ ඊට වැඩි | 11.1 හෝ ඊට වැඩි | Diabetes |
- ගර්භණී කාලයේ ගර්භ දියවැඩියාව (GDM) හඳුනා ගැනීමට
- සීමාවට ආසන්න (Borderline) FBS අගයන් ඇති රෝගීන් සඳහා
- මුල් අවධියේ දියවැඩියාව හඳුනා ගැනීමට
OGTT ගැන සම්පූර්ණ විස්තරය: OGTT පරීක්ෂාව — සිංහලෙන් →
5. HbA1c පරීක්ෂණය
HbA1c පරීක්ෂණය පසුගිය මාස 2–3ක සාමාන්ය රුධිර සීනි මට්ටම පෙන්වයි. නිරාහාරව සිටීම අවශ්ය නොවේ — ඕනෑ ඕනෑ වේලාවක කළ හැකිය.
HbA1c සාමාන්ය අගයන්
| ප්රතිඵලය | HbA1c (%) | තත්ත්වය |
|---|---|---|
| සාමාන්ය | 5.7% ට අඩු | සාමාන්ය |
| පූර්ව දියවැඩියාව | 5.7% – 6.4% | Prediabetes |
| දියවැඩියාව | 6.5% හෝ ඊට වැඩි | Diabetes |
නමුත් මෙම ඉලක්කය වයස, ගර්භණීභාවය, අනෙකුත් රෝග සහ සීනි අඩුවීමේ අවදානම අනුව ඔබේ වෛද්යවරයා සකස් කරනු ඇත.
HbA1c සහ සාමාන්ය රුධිර සීනි සසඳීම
| HbA1c (%) | සාමාන්ය සීනි (mg/dL) | සාමාන්ය සීනි (mmol/L) |
|---|---|---|
| 5% | 97 | 5.4 |
| 6% | 126 | 7.0 |
| 7% | 154 | 8.6 |
| 8% | 183 | 10.2 |
| 9% | 212 | 11.8 |
HbA1c ගැන සම්පූර්ණ විස්තරය: HbA1c පරීක්ෂාව — සිංහලෙන් →
ගර්භණී කාලයේ සාමාන්ය සීනි අගයන්
ගර්භණී කාලයේ සාමාන්ය නොවන සීනී ගර්භ දරු වෙනත් ගැටළු ඇති කළ හැකි නිසා, ගර්භිනි කාලයේ ඉලක්ක රුධිර සීනි අගයන් ගර්භිනි නොවන අවස්ථාවට වඩා දැඩිව (strict) සකස් කර ඇත.
ගර්භිනී කාලය සඳහා සාමාන්ය ඉලක්ක
| පරීක්ෂණය | mg/dL | mmol/L |
|---|---|---|
| නිරාහාර (Fasting) | 95 ට අඩු | 5.3 ට අඩු |
| ආහාරයෙන් පැය 1කට පසු | 140 ට අඩු | 7.8 ට අඩු |
| ආහාරයෙන් පැය 2කට පසු | 120 ට අඩු | 6.7 ට අඩු |
ගර්භණී PPBS ගැන සම්පූර්ණ විස්තරය: ගර්භණී PPBS — සිංහලෙන් →
mg/dL සහ mmol/L අතර පරිවර්තනය
mg/dL ÷ 18 = mmol/L
mmol/L × 18 = mg/dL
රුධිර සීනි වැඩි වීමට හේතු
- දියවැඩියාව
- අධික බර
- ව්යායාම අඩුවීම
- පවුල් ඉතිහාසය
- ආතතිය (Stress)
- ආසාදන (Infections)
- ස්ටෙරොයිඩ් ඖෂධ
- ගර්භණී දියවැඩියාව
රුධිර සීනි අඩු වීමට හේතු (Hypoglycaemia)
- ආහාර නොගැනීම
- ඉන්සියුලින් හෝ ඖෂධ අධිකවීම
- අධික ව්යායාම
- මත්පැන්
- සමහර රෝග
සීනි අඩුවීමේ ලක්ෂණ
- දහදිය දැමීම
- වෙව්ලීම
- බඩගින්න
- කරකැවිල්ල
- ගැටළු සහගත හැසිරීම
- සිහිය නැතිවීම
වෛද්ය උපදෙස් ලබාගත යුතු අවස්ථා
- ✔ නැවත නැවත සීනි වැඩි වීම
- ✔ දියවැඩියා ලක්ෂණ ඇති වීම — අධික පිපාසය, නිතර මුත්රා, බර අඩුවීම
- ✔ ගර්භණී කාලයේ අසාමාන්ය සීනි අගයන්
- ✔ පවුලේ දියවැඩියා ඉතිහාසය ඇති විට
- ✔ අධික බර සහ ව්යායාම අඩු ජීවන රටාව
- රුධිර සීනි පරීක්ෂණ දියවැඩියාව සහ පූර්ව දියවැඩියාව හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වේ
- නිරාහාර සීනි (FBS) 100 mg/dL (5.6 mmol/L) ට අඩු නම් සාමාන්ය
- ආහාරයෙන් පසු (PPBS) 140 mg/dL (7.8 mmol/L) ට අඩු නම් සාමාන්ය
- HbA1c 5.7% ට අඩු නම් සාමාන්ය; 6.5% හෝ ඊට වැඩි නම් දියවැඩියාව
- ගර්භිනී කාලයේ සාමාන්ය අගයන් ගර්භිනී නොවන කාලයට වඩා දැඩිය
- දිගු කාලීනව සීනි වැඩි වීම හඳුනාගෙන ප්රතිකාර කිරීමෙන් සංකූලතා වළක්වා ගත හැකිය