ඩෙංගු උණ ඇති වූ විට බොහෝ දෙනාගේ පළමු ගැටලුවක් වන්නේ උණ, හිසරදය සහ ඇඟපත වේදනාව අඩු කර ගැනීමයි. ඒ නිසා ගෙදර තිබෙන සාමාන්ය වේදනා නාශකයක් හෝ උණ අඩු කරන ඖෂධයක් ගැනීමට බොහෝ දෙනා උත්සාහ කරති.
නමුත් ඩෙංගු උණ රෝගයේදී සෑම ඖෂධයක්ම ආරක්ෂිත නොවේ.
වෙනත් උණ රෝගවලදී භාවිතා කරන සමහර වේදනා නාශක ඩෙංගු රෝගියෙකුට සුදුසු නොවිය හැකිය. ඊට හේතුව, ඩෙංගු රෝගයේදී සමහර රෝගීන්ට රුධිර වහනය වීමේ අවදානම වැඩි විය හැකි බැවිනි. එම නිසා වෛද්යවරු ඩෙංගු සැක කරන අවස්ථාවේ සිටම ඇතැම් ඖෂධවලින් වැළකීමට උපදෙස් ලබා දෙති.
තවත් පොදු ගැටලුවක් වන්නේ සමාජ මාධ්යවල, මිතුරන්ගෙන් හෝ ඥාතීන්ගෙන් ලැබෙන විවිධ උපදෙස්ය. "මේ බෙහෙත ගන්න", "මේ ශාකසාර පානය කරන්න", "මේ බෙහෙතින් රුධිර පට්ටිකා වැඩි වෙනවා" වැනි උපදෙස් නිතර අසන්නට ලැබේ. නමුත් එවැනි සියලු උපදෙස් නිවැරදි නොවේ.
ඩෙංගු උණ සඳහා වෛරසය විනාශ කරන විශේෂ ඖෂධයක් නොමැත. බොහෝ රෝගීන් සුව වන්නේ ප්රමාණවත් දියර ලබා ගැනීම, විවේක ගැනීම, සුදුසු ඖෂධ භාවිතා කිරීම සහ නිසි වෛද්ය අධීක්ෂණය මගිනි.
මෙම ලිපියෙන් අපි සරලව පැහැදිලි කරන්නේ,
- ඩෙංගු උණේදී භාවිතයෙන් වැළකිය යුතු ඖෂධ මොනවාද,
- භාවිතා කරන ඖෂධ මොනවාද,
- තමන්ම ඖෂධ ගැනීමෙන් ඇති විය හැකි ගැටලු,
- සහ වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගත යුතු අවස්ථා
ගැනයි.
ඩෙංගු උණේදී ඖෂධ කෙටියෙන්
| ප්රශ්නය | කෙටි පිළිතුර |
|---|---|
| සාමාන්යයෙන් භාවිතා කරන ඖෂධය? | පැරසිටමෝල් (Paracetamol) — උණ සහ වේදනාව සඳහා. |
| සාමාන්යයෙන් වැළකිය යුතු ඖෂධ? | ඇස්ප්රින්, ඉබියුප්රොෆෙන්, ඩයික්ලොෆිනැක්, නැප්රෝක්සින් සහ අනෙකුත් NSAIDs. |
| ප්රතිජීවක ඖෂධ ඩෙංගු සුව කරනවාද? | නැත. ඩෙංගු ඇති වන්නේ වෛරසයක් නිසාය. |
| ශාකසාර ඖෂධ ඩෙංගු සුව කරනවාද? | ප්රමාණවත් විද්යාත්මක සාක්ෂි නොමැත. |
| වේදනා නාශක කිහිපයක් එකවර ගන්නද? | නැත, වෛද්ය උපදෙස් නොමැතිව එසේ නොකළ යුතුය. |
නිවැරදි ඖෂධය භාවිතා කිරීමෙන් උණ සහ වේදනාව ආරක්ෂිතව පාලනය කළ හැකිය. සැකයක් තිබේ නම් සෑම විටම වෛද්යවරයෙකුගෙන් අසන්න.
ඩෙංගු උණේදී ඖෂධ තෝරා ගැනීම වැදගත් ඇයි?
උණක් ඇති වූ විට බොහෝ දෙනා සිතන්නේ උණ සහ ශරීරයේ අපහසුව අඩු කිරීම සඳහා ඕනෑම වේදනා නාශකයක් භාවිතා කළ හැකි බවයි. නමුත් ඩෙංගු උණ රෝගයේදී එය එසේ නොවේ.
වෛද්යවරුගේ අරමුණ වන්නේ උණ අඩු කිරීම පමණක් නොව, අනවශ්ය සංකූලතා ඇති නොවන ලෙස රෝග ලක්ෂණ පාලනය කිරීමයි.
මට සාමාන්ය වේදනා නාශකයක් ගන්න බැරි ඇයි?
හිසරදයක් හෝ මාංශපේශි වේදනාවක් ඇති වූ විට බොහෝ දෙනා ගෙදර තිබෙන වේදනා නාශකයක් භාවිතා කරති. එහෙත් ඩෙංගු රෝගයේදී එම ඖෂධ සමහරක් රුධිර වහනය වීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකිය, ආමාශයේ පටලයට බලපෑම් ඇති කළ හැකිය, සහ රුධිර පට්ටිකා වල සාමාන්ය ක්රියාකාරිත්වයට බලපෑම් කළ හැකිය. එම නිසා වෙනත් උණකට සුදුසු වූ ඖෂධයක් ඩෙංගු සඳහාත් සුදුසු යැයි උපකල්පනය කිරීම වැරදිය.
ඩෙංගු රෝගියෙකුට ඖෂධ අනිවාර්යද?
නැත. බොහෝ ඩෙංගු රෝගීන්ට එතරම් ඖෂධ අවශ්ය නොවේ. ඖෂධ ලබා දෙන්නේ ප්රධාන වශයෙන් උණ අඩු කිරීමට, හිසරදය අඩු කිරීමට, ඇඟපත වේදනාව අඩු කිරීමට සහ රෝගියාට සුවපහසුවක් ලබා දීමටය. මෙම ඖෂධ ඩෙංගු වෛරසය විනාශ නොකරයි. ඩෙංගු රෝගයෙන් සුව වීම සිදුවන්නේ ශරීරයේ ප්රතිශක්ති පද්ධතිය වෛරසයට එරෙහිව ක්රියා කිරීමෙනි. ඖෂධ මගින් සිදු කරන්නේ රෝගියාට එම කාලය වඩාත් පහසුවෙන් ගත කිරීමට උපකාර කිරීම පමණි.
වෛද්යවරයා ඔබ ගන්නා සියලුම ඖෂධ ගැන අසන්නේ ඇයි?
රෝහලකට හෝ වෛද්යවරයෙකු වෙත ගිය විට ඔබ දැනට භාවිතා කරන සියලුම ඖෂධ ගැන විමසන බව ඔබ දැක ඇති. දිනපතා ගන්නා ඖෂධ, මෙවර උණට ගත් බෙහෙත්, වේදනා නාශක, විටමින් වර්ග, ආහාර අතිරේක (Food Supplements) සහ ශාකසාර ඖෂධ පවා වෛද්යවරයාට දැන ගැනීම වැදගත් වේ. ඒවායින් සමහරක් රුධිර වහනය වීමේ අවදානමට බලපෑ හැකිය, වෙනත් ඖෂධ සමඟ අන්තර්ක්රියා කළ හැකිය, සහ රෝගය තක්සේරු කිරීම අපහසු කළ හැකිය. එම නිසා ඔබ ගන්නා සෑම ඖෂධයක්ම වෛද්යවරයාට පැවසීම හොඳ පුරුද්දකි.
මිතුරන්ගේ හෝ සමාජ මාධ්ය උපදෙස් අනුව ඖෂධ ගැනීම සුදුසුද?
බොහෝ විට නැත. "මම මේ බෙහෙත ගත්තා, මට හොඳ වුණා" වැනි ප්රකාශ බහුලව අසන්නට ලැබේ. නමුත් එක් පුද්ගලයෙකුට සුදුසු වූ දෙයක් තවත් පුද්ගලයෙකුට සුදුසු නොවිය හැකිය. ඩෙංගු රෝගයේ බරපතළකම, වයස, වෙනත් රෝග, දැනට ගන්නා ඖෂධ සහ ශරීරයේ තත්ත්වය අනුව වෛද්ය උපදෙස් වෙනස් විය හැකිය. එම නිසා සමාජ මාධ්යවල හෝ හිතවතුන්ගේ උපදෙස්වලට වඩා සුදුසු වන්නේ සුදුසුකම් ලත් සෞඛ්ය වෘත්තිකයෙකුගේ උපදෙස් අනුගමනය කිරීමයි.
නිවැරදි ඖෂධය භාවිතා කිරීමෙන් උණ සහ වේදනාව ආරක්ෂිතව පාලනය කළ හැකිය. වැරදි ඖෂධයක් භාවිතා කිරීමෙන් අනවශ්ය සංකූලතා ඇති විය හැකිය. එම නිසා නව ඖෂධයක් ආරම්භ කිරීමට පෙර වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීම වඩාත් ආරක්ෂිතය.
ඩෙංගු උණේදී සාමාන්යයෙන් වැළකිය යුතු ඖෂධ
හිසරදය, ඇඟපත වේදනාව හෝ උණ ඇති වූ විට බොහෝ දෙනා ගෙදර තිබෙන වේදනා නාශකයක් භාවිතා කරති. නමුත් ඩෙංගු රෝගයේදී සමහර වේදනා නාශක රුධිර වහනය වීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකි බැවින් වෛද්යවරු ඒවා සාමාන්යයෙන් භාවිතා නොකරති. ඔබ දැනට භාවිතා කරන සියලුම ඖෂධ පිළිබඳව වෛද්යවරයාට හෝ ඖෂධවේදියාට පැවසීම ඉතා වැදගත්ය.
ඇස්ප්රින් (Aspirin)
ඇස්ප්රින් (Aspirin) යනු ලෝකය පුරා බහුලව භාවිතා කරන ඖෂධයකි. බොහෝ දෙනෙකු එය භාවිතා කරන්නේ හෘද රෝග, හෘදයාබාධයකින් පසු, අඝාතයයෙන් (Stroke) පසු, හෝ වෙනත් රුධිර නාල ආශ්රිත රෝග සඳහා වෛද්ය උපදෙස් මතය.
නමුත් ඇස්ප්රින් මගින් රුධිර කැටි ගැසීමේ ක්රියාවලියට බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය. ඩෙංගු රෝගයේදී සමහර රෝගීන්ට දැනටමත් රුධිර වහනය වීමේ අවදානම වැඩි විය හැකි බැවින්, ඇස්ප්රින් භාවිතා කිරීම එම අවදානම තවත් වැඩි කළ හැකිය. එම නිසා ඩෙංගු උණ සැක කරන හෝ තහවුරු වූ අවස්ථාවක ඇස්ප්රින් සාමාන්යයෙන් භාවිතා නොකරයි.
ඔබට හෘද රෝගයක්, හෘදයාබාධයක්, අඝාතය (Stroke) හෝ වෙනත් රෝගයක් නිසා වෛද්යවරයෙකු ඇස්ප්රින් දිගුකාලීනව නියම කර තිබේ නම්, ඔබම තීරණය කර ඇස්ප්රින් නතර නොකරන්න. එවැනි අවස්ථාවලදී වඩාත් සුදුසු ක්රියාමාර්ගය කුමක්ද යන්න තීරණය කරන්නේ ඔබව ප්රතිකාර කරන වෛද්යවරයාය.
ඉබියුප්රොෆෙන් (Ibuprofen)
ඉබියුප්රොෆෙන් (Ibuprofen) යනු උණ සහ වේදනාව සඳහා බහුලව භාවිතා කරන ඖෂධයකි. එය උණ, හිසරදය, ඇඟපත වේදනාව, මාංශපේශි වේදනාව සහ සන්ධි වේදනාව සඳහා බොහෝ දෙනා භාවිතා කරති.
ඉබියුප්රොෆෙන් අයත් වන්නේ NSAIDs (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs) නම් ඖෂධ කාණ්ඩයටය. වෙනත් රෝග සඳහා එය සුදුසු වුවද, ඩෙංගු උණේදී එය සාමාන්යයෙන් භාවිතා නොකරයි. ඊට හේතුව, එය රුධිර වහනය වීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකි අතර ආමාශයේ පටලයටද බලපෑම් ඇති කළ හැකි බැවිනි. එම නිසා ඩෙංගු සැක කරන අවස්ථාවේදී ඉබියුප්රොෆෙන් වැනි ඖෂධ තමන්ම ලබා නොගැනීම වඩාත් ආරක්ෂිතය.
ඩයික්ලොෆිනැක් (Diclofenac) සහ නැප්රෝක්සින් (Naproxen)
ඩයික්ලොෆිනැක් (Diclofenac) ද බහුලව භාවිතා කරන වේදනා නාශකයකි. විශේෂයෙන් කොන්දේ/ පිටේ වේදනාව, සන්ධි වේදනාව සහ මාංශපේශි වේදනාව සඳහා බොහෝ දෙනා එය භාවිතා කරති. නමුත් ඩයික්ලොෆිනැක් ද NSAID කාණ්ඩයට අයත් බැවින් ඩෙංගු උණේදී එයද ලබා ගැනීමෙන් වළකිනු ලැබේ.
නැප්රෝක්සින් (Naproxen) ද NSAID වර්ගයකි. එයද වේදනාව අඩු කිරීම සඳහා භාවිතා කරයි. නමුත් ඩෙංගු රෝගයේදී නැප්රෝක්සින් ද සාමාන්යයෙන් භාවිතා නොකරන ඖෂධ අතරට අයත් වේ.
වෙනත් NSAIDs
NSAID කාණ්ඩයට තවත් බොහෝ ඖෂධ අයත් වේ. උදාහරණ ලෙස Mefenamic acid, Ketoprofen, Indomethacin, Piroxicam, Celecoxib සහ Etoricoxib වැනි ඖෂධ සඳහන් කළ හැකිය. මේ සියල්ලේ අවදානම එක හා සමාන නොවුණත්, ඩෙංගු රෝගයේදී ලේ ගැලීමක් ඇති වීමට ඇති අවදානම සැලකිල්ලට ගනිමින් වෛද්යවරු සාමාන්යයෙන් NSAID වර්ගයේ ඖෂධ භාවිතා කිරීමෙන් වළකිති. ඔබ භාවිතා කරන ඖෂධයක් NSAID වර්ගයකට අයත්ද යන්න නොදන්නේ නම් වෛද්යවරයෙකු හෝ ඖෂධවේදියෙකුගෙන් විමසන්න.
NSAIDs මගින් රුධිර වහනය වීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකිය, ආමාශයේ පටලයට හානි ඇති කළ හැකිය, ආමාශයෙන් ලේ ගැලීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකිය, සහ රුධිර පට්ටිකා වල සාමාන්ය ක්රියාකාරිත්වයට බලපෑම් ඇති කළ හැකිය. සාමාන්ය පුද්ගලයෙකුට කෙටි කාලයක් මෙම ඖෂධ භාවිතා කිරීමෙන් මෙම ගැටලු බොහෝවිට ඇති නොවේ. නමුත් ඩෙංගු රෝගයේදී වෛද්යවරු හැකි සෑම විටම අනවශ්ය ලේ ගැලීමේ අනතුරක් ඇති කරන ඖෂධවලින් වැළකීමට උත්සාහ කරති.
සාමාන්යයෙන් භාවිතා කරන ඖෂධය
පැරසිටමෝල් (Paracetamol) භාවිතා කරන්නේ උණ අඩු කිරීමට, හිසරදය අඩු කිරීමට, මාංශපේශි වේදනාව අඩු කිරීමට සහ ඇඟපත වේදනාව අඩු කිරීමටය.
පැරසිටමෝල් (Paracetamol) සාමාන්යයෙන් භාවිතා කරන්නේ ඇයි?
පැරසිටමෝල් මගින් උණ අඩු කළ හැකිය, වේදනාව අඩු කළ හැකිය, සහ රෝගියාට සුවපහසුවක් ලබා දිය හැකිය. එසේම NSAID වලට සාපේක්ෂව රුධිර වහනය වීමේ අවදානම වැඩි කරන බලපෑමක් නොමැති නිසා, ඩෙංගු රෝගයේදී වෛද්යවරු සාමාන්යයෙන් පැරසිටමෝල් භාවිතා කිරීමට උපදෙස් දෙති.
පැරසිටමෝල් (Paracetamol) ඩෙංගු සුව කරනවාද?
නැත. මෙය බොහෝ දෙනා වැරදියට තේරුම් ගන්නා කරුණකි. පැරසිටමෝල්, ඩෙංගු වෛරසය විනාශ නොකරයි. එය රෝගියාට ඇති උණ සහ වේදනාව අඩු කර සුවපහසුවක් ලබා දීමට පමණක් උපකාරී වේ. ඩෙංගු රෝගයෙන් සුව වීම සිදුවන්නේ ශරීරයේ ප්රතිශක්ති පද්ධතිය වෛරසයට එරෙහිව ක්රියා කිරීමෙනි.
උණ වැඩි නම් පැරසිටමෝල් වැඩිපුර ගන්න පුළුවන්ද?
බැහැ. නියමිත ප්රමාණයට වඩා පැරසිටමෝල් ගැනීමෙන් උණ ඉක්මනින් අඩු නොවේ, ඩෙංගු රෝගය ඉක්මනින් සුව නොවේ, නමුත් අක්මාවට හානි විය හැකිය. විශේෂයෙන් ඩෙංගු රෝගයේදී සමහර රෝගීන්ගේ අක්මාවටද තාවකාලික බලපෑම් ඇති විය හැකි බැවින් පැරසිටමෝල් ද නියමිත ප්රමාණයෙන් පමණක් භාවිතා කළ යුතුය. සෑම විටම වෛද්ය උපදෙස් හෝ ඖෂධයේ සඳහන් උපදෙස් අනුගමනය කරන්න.
වේදනා නාශක කිහිපයක් එකවර ගන්න පුළුවන්ද?
සාමාන්යයෙන් එසේ නොකළ යුතුය. සමහර අය පැරසිටමෝල්, ඉබියුප්රොෆෙන්, ඇස්ප්රින් වැනි ඖෂධ එකවර හෝ මාරුවෙන් මාරුවට තමන්ම භාවිතා කරති. මෙය වෛද්ය උපදෙස් නොමැතිව කිරීම සුදුසු නොවේ. එසේ කිරීමෙන් අනවශ්ය අතුරු ආබාධ ඇති විය හැකිය, එකිනෙකට ගැළපෙන්නේ නැති ඖෂධ භාවිතා විය හැකිය, සහ ඩෙංගු රෝගයේදී වැළකිය යුතු ඖෂධ නොදැනුවත්ව ලබා ගැනීමට සිදු විය හැකිය.
පැරසිටමෝල් සාමාන්යයෙන් උණ සහ වේදනාව සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයයි. ඇස්ප්රින්, ඉබියුප්රොෆෙන්, ඩයික්ලොෆිනැක්, නැප්රෝක්සින් සහ අනෙකුත් NSAID ඖෂධ භාවිතයෙන් වළකිනු ලැබේ. ඔබම කලින් නිර්දේශ කරන ලද ඖෂධ නතර කිරීම හෝ නව ඖෂධ ආරම්භ කිරීම නොකළ යුතුය.
ප්රතිජීවක ඖෂධ, ස්ටිරෝයිඩ්ස් (Steroids) සහ ශාකසාර ඖෂධ
ඩෙංගු උණ ඇති වූ විට "ශක්තිමත් බෙහෙතක් ගත්තොත් ඉක්මනින් සුව වෙයි" කියා බොහෝ දෙනා සිතති. නමුත් එය නිවැරදි අදහසක් නොවේ. ඩෙංගු රෝගයේදී ඖෂධ භාවිතා කළ යුත්තේ අවශ්ය අවස්ථාවලදී පමණි.
ප්රතිජීවක ඖෂධ ඩෙංගු සුව කරනවාද?
නැත. මෙය ඩෙංගු රෝගය පිළිබඳව ඇති බහුලම වැරදි විශ්වාසයකි. ප්රතිජීවක ඖෂධ මගින් ප්රතිකාර කරන්නේ බැක්ටීරියා ආසාදන සඳහාය. නමුත් ඩෙංගු ඇති වන්නේ වෛරසයක් නිසාය. එම නිසා ප්රතිජීවක ඖෂධ ඩෙංගු වෛරසය විනාශ නොකරයි, උණ ඉක්මනින් අඩු නොකරයි, සහ ඩෙංගු සංකූලතා වළක්වන්නේද නැත. බොහෝ රෝගීන්ට ඩෙංගු රෝගයේදී ප්රතිජීවක ඖෂධ අවශ්ය නොවේ.
සමහර රෝගීන්ට ඩෙංගු සමඟම තවත් බැක්ටීරියා ආසාදනයක් ද තිබිය හැකිය — උදාහරණ ලෙස මුත්රා මාර්ග ආසාදනය, බැක්ටීරියා නිසා ඇතිවන පෙනහළු ආසාදනය, හෝ සමේ බැක්ටීරියා ආසාදනය. එවැනි අවස්ථාවලදී වෛද්යවරයා ප්රතිජීවක ඖෂධයක් නිර්දේශ කරන්නේ බැක්ටීරියා ආසාදනයට ප්රතිකාර කිරීම සඳහාය, ඩෙංගු සඳහා නොවේ. ගෙදර තිබෙන පරණ ප්රතිජීවක ඖෂධ නැවත තමන්ම භාවිතා කිරීම සුදුසු නොවේ — සෑම විටම ප්රතිජීවක ඖෂධ භාවිතා කළ යුත්තේ වෛද්ය උපදෙස් මත පමණි.
ස්ටිරෝයිඩ්ස් (Steroids) ඩෙංගු සඳහා භාවිතා කරනවාද?
සාමාන්ය ඩෙංගු උණ සඳහා ස්ටිරෝයිඩ්ස් ප්රතිකාරයක් නොවේ. සමහර අය "ස්ටිරෝයිඩ්ස් එන්නතක් ලෙස ගත හොත් ඉක්මනින් සුව වෙනවා" යැයි සිතති, නමුත් එය නිවැරදි නොවේ. සාමාන්ය ඩෙංගු රෝගීන්ට ස්ටිරෝයිඩ්ස් භාවිතා කිරීමෙන් සුවය වේගවත් වන බවට ප්රමාණවත් සාක්ෂි නොමැත.
සමහර පුද්ගලයන් දැනටමත් ස්ටිරෝයිඩ්ස් භාවිතා කරන්නේ හතිය (Asthma), ස්වයං-ප්රතිශක්තිකරණ රෝග, Inflammatory bowel disease හෝ අවයව බද්ධ කිරීමකින් පසු වැනි වෙනත් රෝග සඳහාය. එවැනි අවස්ථාවලදී ස්ටිරෝයිඩ්ස් එක දිගටම ගත යුතුද, ප්රමාණය වෙනස් කළ යුතුද යන්න තීරණය කරන්නේ වෛද්යවරයාය. තමන්ම අදාළ බෙහෙත් හදිසියේ නතර නොකළ යුතුය.
ශාකසාර ඖෂධ ගැන විද්යාත්මක මතය කුමක්ද?
ඩෙංගු රෝගය සම්බන්ධයෙන් ශාකසාර නිෂ්පාදන සහ විවිධ පානයන් පිළිබඳව සමාජ මාධ්යවල විශාල ප්රචාරයන් දක්නට ලැබේ — රුධිර පට්ටිකා ඉක්මනින් වැඩි කරනවා, ප්රතිශක්තිය වැඩි කරනවා, ඩෙංගු ඉක්මනින් සුව කරනවා වැනි ප්රකාශ. මෙවැනි ප්රකාශ විශ්වාස කිරීමට පෙර සැලකිලිමත් විය යුතුය.
ශාකසාර ඖෂධයක් ඩෙංගු සුව කරන බව තහවුරු වී තිබෙනවාද? නැත. මේ වන විට ඩෙංගු උණ සුව කරන බවට ප්රමාණවත් විද්යාත්මක සාක්ෂි ඇති ශාකසාර ඖෂධයක් නොමැත. එම නිසා ශාකසාර නිෂ්පාදන, විවිධ පානයන් හෝ පෝෂක/ ආහාර අතිරේක නිසි වෛද්ය ප්රතිකාර වෙනුවට භාවිතා නොකළ යුතුය.
"ස්වභාවික (Natural)" හෝ "හර්බල් (Herbal)" යන වචන දුටු විට එය අනිවාර්යයෙන්ම ආරක්ෂිත බව බොහෝ දෙනා සිතති. නමුත් ශාකසාර නිෂ්පාදනවලින්ද අතුරු ආබාධ, වෙනත් ඖෂධ සමඟ අන්තර්ක්රියා, අක්මාවට බලපෑම් සහ වකුගඩුවලට බලපෑම් ඇති විය හැකිය. එම නිසා ඔබ භාවිතා කරන සියලුම ශාකසාර නිෂ්පාදන ගැන වෛද්යවරයාට දැනුම් දීම වැදගත්ය.
ඩෙංගු රෝගය සහ රුධිර පට්ටිකා සම්බන්ධයෙන් පැපොල් කොළ පිළිබඳව බොහෝ දෙනා කතා කරති. සමහර සමීක්ෂණ වල යම් වාසි පෙන්වා තිබුණද, තවත් සමීක්ෂණ වල එවැනි පැහැදිලි ප්රතිලාභයක් නොපෙන්වයි. මේ වන විට පැපොල් කොළ හෝ ඒ ආශ්රිත නිෂ්පාදන සාමාන්ය ඩෙංගු ප්රතිකාරයක් ලෙස නිර්දේශ කිරීමට ප්රමාණවත් විද්යාත්මක සාක්ෂි නොමැත. එම නිසා දියර නිසි ලෙස ලබා ගැනීම, වෛද්ය අධීක්ෂණය සහ නිසි පසු විපරම වෙනුවට ශාකසාර නිෂ්පාදන භාවිතා නොකළ යුතුය.
විටමින් වර්ග සහ ආහාර අතිරේක සම්බන්ධයෙන් විද්යාත්මක මතය කුමක්ද?
ඩෙංගු සුව වන කාලයේදී විවිධ විටමින් වර්ග සහ ආහාර අතිරේක ලබා ගැනීමට සමහර අය උනන්දු වෙති. නමුත් බොහෝ රෝගීන්ට වඩාත් වැදගත් වන්නේ සමබර ආහාර වේලක්, ප්රමාණවත් දියර, විවේකය සහ වෛද්ය උපදෙස් අනුගමනය කිරීමයි. යම් විටමින් ඌනතාවක් හෝ වෙනත් රෝගී තත්ත්වයක් තිබේ නම් වෛද්යවරයා සුදුසු පෝෂණ අතිරේකයක් නිර්දේශ කළ හැකිය. නමුත් විටමින් හෝ පෝෂණ අතිරේක භාවිතා කිරීමෙන් ඩෙංගු ඉක්මනින් සුව වන බවට ප්රමාණවත් සාක්ෂි නොමැත.
| වැරදි අදහස | නිවැරදි කරුණ |
|---|---|
| ප්රතිජීවක ඖෂධ ගත්තොත් ඉක්මනින් සුව වේ. | ප්රතිජීවක ඖෂධ ඩෙංගු වෛරසය විනාශ නොකරයි. |
| ස්ටිරෝයිඩ්ස් ගත්තොත් ඉක්මනින් සුව වේ. | සාමාන්ය ඩෙංගු සඳහා ස්ටිරෝයිඩ්ස් ප්රතිකාරයක් නොවේ. |
| ශාකසාර ඖෂධයකින් රුධිර පට්ටිකා වහාම වැඩි වේ. | ප්රමාණවත් විද්යාත්මක සාක්ෂි නොමැත. |
| "ස්වභාවික" නිෂ්පාදන සැමවිටම ආරක්ෂිතයි. | ශාකසාර නිෂ්පාදනවලින්ද අතුරු ආබාධ ඇති විය හැකිය. |
YouTube, Facebook, TikTok සහ වෙනත් සමාජ මාධ්යවල ඩෙංගු ප්රතිකාර පිළිබඳ විශාල තොරතුරු ප්රමාණයක් තිබේ, නමුත් ඒ සියල්ලම නිවැරදි නොවේ. "රුධිර පට්ටිකා වහාම වැඩි වෙනවා" හෝ "රෝහලට යන්න ඕනේ නැහැ" වැනි ප්රකාශ සඳහා විශ්වාසදායක විද්යාත්මක සාක්ෂි තිබේදැයි සොයා බැලීම වැදගත්ය.
ස්වයං ප්රතිකාර කිරීමෙන් වළකින්න
සමහර ඖෂධ ඩෙංගු රෝගයේදී සුදුසු නොවන බැවින්, තමන්ම තීරණය කර ඖෂධ ආරම්භ කිරීම හෝ වෙනස් කිරීමෙන් අනවශ්ය ගැටලු ඇති විය හැකිය. ඔබට ඖෂධයක් ගැන සැකයක් තිබේ නම්, එය ගැනීමට පෙර වෛද්යවරයෙකු හෝ ඖෂධවේදියෙකුගෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීම වඩාත් සුදුසුය — ඩෙංගු ගෙදරදී ප්රතිකාර කිරීම පිළිබඳ ලිපියේ දැක්වෙන උපදෙස් අනුගමනය කරන අවස්ථාවලදීත් මෙය අදාළ වේ.
- මිතුරන් හෝ ඥාතීන්ගේ උපදෙස් අනුව ඖෂධ ලබා නොගන්න — එක් අයෙකුට සුදුසු වූ ඖෂධයක් තවත් අයෙකුට සුදුසු නොවිය හැකිය.
- වෛද්ය නිර්දේශයක් නොමැතිව ඖෂධ මිලදී ගැනීම ගැන සැලකිලිමත් වන්න — බෙහෙත් තුන්ඩුවක් නොමැතිව ලබා ගත හැකි ඖෂධයක් වුවද එය ඩෙංගු සඳහා ආරක්ෂිත බව අදහස් නොවේ.
- වේදනා නාශක කිහිපයක් වෛද්ය උපදෙස් නොමැතිව එකවර භාවිතා නොකරන්න.
- ඔබ දැනට ගන්නා සාමාන්ය ඖෂධ ගැන වෛද්යවරයාට කියන්න — අධි රුධිර පීඩනය, දියවැඩියාව, හෘද රෝග හෝ අපස්මාරය වැනි රෝග සඳහා ලබා ගන්නා ඖෂධ තමන්ම නතර නොකරන්න.
- ලබා ගන්නා ඖෂධයේ තොරතුරු පත්රිකාව කියවන්න — කැස්ස/හෙම්බිරිස්සාව/උණට බෙහෙත් ලෙස අලෙවි කරන සමහර ඖෂධවල දැනටමත් පැරසිටමෝල් අඩංගු විය හැකිය.
- මත්පැන් පානය කිරීමෙන් වළකින්න — විශේෂයෙන් ඩෙංගු රෝගයේදී සමහර රෝගීන්ගේ අක්මාවට තාවකාලික බලපෑම් ඇති විය හැකි බැවින්.
උණ අඩු වී ඩෙංගු උණෙන් සුවය ලැබෙන කාලයේදීත් මෙම ප්රවේශම අදාළ වේ. නව ඖෂධයක්, පෝෂණ අතිරේකයක් හෝ ශාකසාර නිෂ්පාදනයක් ආරම්භ කිරීමට පෙර සෑම විටම වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගන්න.
ඖෂධයක් ගැන සැකයක් තිබේ නම්, අනුමාන කරනවාට වඩා අසා දැන ගැනීම වඩාත් ආරක්ෂිතය.
වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගත යුත්තේ කුමන අවස්ථාවලද?
ඔබට ගත යුතු ඖෂධය ගැන සැකයක් තිබේ නම්, වැරදීමකින් වැළකිය යුතු ඖෂධයක් ලබාගෙන තිබේ නම්, ඖෂධයක් ගැනීමෙන් පසු අසාමාන්ය අතුරු ආබාධ ඇති වුවහොත්, උණ හෝ අනෙකුත් ලක්ෂණ නැවත වැඩි වුවහොත්, හෝ රෝග ලක්ෂණ දිනෙන් දින නරක අතට හැරෙන්නේ නම් — කල් නොයවා වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීම වඩාත් ආරක්ෂිතය.
මෙම ලක්ෂණ අතරින් සමහරක් ඩෙංගු අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ සමඟද සමපාත වේ. එවැනි ලක්ෂණයක් තිබේ නම් ඖෂධ ගැනීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ — වහාම වෛද්ය ඇගයීමක් අවශ්ය වේ.
වහාම රෝහලට යා යුතු ලක්ෂණ:
- දරුණු උදර වේදනාව
- දිගින් දිගටම වමනය යාම
- නාසයෙන් හෝ විදුරුමස්වලින් ලේ ගැලීම, ලේ වමනය, මළපහ සමඟ ලේ යාම
- හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවය
- අසාමාන්ය නිදිමත හෝ ව්යාකූල බව
- අධික දුර්වල බව
- ප්රමාණවත් ලෙස දියර පානය කිරීමට නොහැකි වීම
මෙම ලක්ෂණ ඇති විට නිවසේ සිටිමින් තවත් ඖෂධ ගැනීම ප්රමාණවත් නොවන අතර ඉක්මන් වෛද්ය ඇගයීමක් අවශ්ය වේ. සමහර රෝගීන් "තවත් බෙහෙත් පෙත්තක් ගත්තොත් හොඳ වෙයි" යන අදහසින් රෝහලට යාම ප්රමාද කරති — මෙය සුදුසු ක්රියාමාර්ගයක් නොවේ. ඖෂධ මගින් උණ හෝ වේදනාව අඩු කළ හැකි වුවද, ඩෙංගු රෝගය බරපතළ වුවහොත් අවශ්ය වන්නේ වෛද්ය ඇගයීම සහ සුදුසු ප්රතිකාරයයි. සමහර රෝගීන් සඳහා රෝහලට ඇතුළත් කිරීම අවශ්ය වේද යන්න වෛද්යවරයා විසින් තීරණය කරනු ලැබේ, එහෙත් ඖෂධ භාවිතයෙන් වළකින්නට තීරණය කරන එක රෝගියාට කළ නොහැක.
රෝග ලක්ෂණ නරක අතට හැරෙන බව පෙනේ නම් වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගන්න.
විනාඩියකින් මතක තබා ගමු
- පැරසිටමෝල් (Paracetamol) සාමාන්යයෙන් උණ සහ වේදනාව සඳහා භාවිතා කරයි.
- ඇස්ප්රින් (Aspirin) සහ NSAID වර්ගයේ ඖෂධ සාමාන්යයෙන් භාවිතා නොකරයි.
- ප්රතිජීවක ඖෂධ ඩෙංගු රෝගය සුව නොකරයි.
- ස්ටිරෝයිඩ්ස් (Steroids) සහ ශාකසාර ඖෂධ ඩෙංගු සඳහා ප්රතිකාරයක් නොවේ.
- තමන්ම ඖෂධ ආරම්භ කිරීම, වෙනස් කිරීම හෝ නතර කිරීම නොකරන්න.
- රෝග ලක්ෂණ නරක අතට හැරේ නම් වහාම රෝහලට යන්න.
සාරාංශය
ඩෙංගු උණේදී නිවැරදි ඖෂධ තෝරා ගැනීම ආරක්ෂිත ප්රතිකාරයේ වැදගත් කොටසකි. උණ සහ ඇඟපත වේදනාව ඇති වූ පමණින් ගෙදර තිබෙන ඕනෑම වේදනා නාශකයක් ගැනීම සුදුසු නොවේ.
විශේෂයෙන් ඇස්ප්රින්, ඉබියුප්රොෆෙන්, ඩයික්ලොෆිනැක්, නැප්රෝක්සින් සහ අනෙකුත් NSAID වර්ගයේ ඖෂධ ඩෙංගු රෝගයේදී රුධිර වහනය වීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකි බැවින් වෛද්යවරු ඒවා සාමාන්යයෙන් භාවිතා නොකරති.
බොහෝ රෝගීන් සඳහා පැරසිටමෝල් (Paracetamol) යනු උණ සහ වේදනාව පාලනය කිරීම සඳහා සාමාන්යයෙන් භාවිතා කරන ඖෂධයයි. නමුත් එයද නියමිත ප්රමාණයට සහ වෛද්ය උපදෙස් අනුව පමණක් භාවිතා කළ යුතුය.
එසේම, ප්රතිජීවක ඖෂධ ඩෙංගු රෝගය සුව නොකරයි, ස්ටිරෝයිඩ්ස් ඩෙංගු රෝගය සඳහා ප්රතිකාරයක් නොවේ, සහ කිසිදු ශාකසාර ඖෂධයක් ඩෙංගු සුව කරන බවට ප්රමාණවත් විද්යාත්මක සාක්ෂි නොමැත.
ඖෂධ ලබා ගැනීමට පෙර හෝ දැනට භාවිතා කරන ඖෂධ වෙනස් කිරීමට පෙර සෑම විටම සුදුසුකම් ලත් සෞඛ්ය වෘත්තිකයෙකුගේ උපදෙස් ලබා ගැනීම වඩාත් ආරක්ෂිතය. ඩෙංගු රෝගයේදී ඖෂධවල අරමුණ වන්නේ රෝග ලක්ෂණ පාලනය කිරීම මිස ඩෙංගු වෛරසය විනාශ කිරීම නොවන බවද මතක තබා ගන්න.
නිසි වෛද්ය උපදෙස්, ප්රමාණවත් දියර, විවේකය සහ සුදුසු පසු විපරම සමඟ බොහෝ රෝගීන් සම්පූර්ණයෙන්ම සුවය ලබයි.
මෙම ලිපිය සෞඛ්ය අධ්යාපනය සඳහා පමණක් සකස් කර ඇත. එය වෛද්ය උපදෙස් හෝ ප්රතිකාර සඳහා ආදේශකයක් නොවේ.
ඔබට හෝ ඔබ රැකබලා ගන්නා ඩෙංගු රෝගියෙකුට ලේ ගැලීම, දරුණු උදර වේදනාව, දිගින් දිගටම වමනය යාම, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව, අසාමාන්ය නිදිමත, හෝ ඖෂධයක් ගැනීමෙන් පසු අසාමාන්ය ප්රතිචාරයක් ඇති වුවහොත්, වහාම ඔබේ වෛද්යවරයා හෝ ළඟම ඇති රෝහල අමතන්න.